U bent hier: Home » Artikelen over jezelf zijn » Schaamte en schuldgevoel accepteren of loslaten?

Schaamte en schuldgevoel accepteren of loslaten?

Schaamte en schuld

 

Ik schaam me dood                       

Belofte maakt schuld

Schaamte en schuldgevoel zijn sociale emoties; ze spelen zich af in relatie tot anderen. Deze emoties zorgen ervoor dat we ons gedrag op elkaar afstemmen en dat we ons houden aan de normen en waarden van de groep waarvan we deel uit maken. Niemand vindt het fijn om zich te schamen of zich schuldig te voelen, want ze geven je het gevoel dat je iets verkeerds hebt gedaan of dat je slecht bent.

De begrippen schaamte en schuld worden nog al eens met elkaar verward, maar er is een essentieel verschil tussen deze emoties. Je voelt je schuldig wanneer je iets hebt nagelaten of een ander iets hebt aangedaan. Je schaamt je wanneer je gedrag niet voldoet aan verwachtingen van anderen of van jezelf. Bijvoorbeeld, je kunt je schuldig voelen als je vergeten bent een cadeau te kopen voor je moeder op Moederdag of als je je trouwdag bent vergeten. Je kunt je schamen als je tijdens een personeelsuitje teveel hebt gedronken en je hebt laten gaan. Je kunt je ook schamen wanneer je niet uit je woorden kunt komen tijdens een presentatie, terwijl men je als een deskundige ziet. Schaamte geeft je een minderwaardig gevoel.

Er zijn situaties waar je beide emoties ervaart. Stel dat je geroddeld hebt over een collega en dat deze collega daardoor op het matje moest komen. Je voelt je schuldig dat je hem dat hebt aangedaan en je schaamt je dat je hebt geroddeld, want je wilt niet iemand zijn die roddelt.

Tevens is er een verschil in het moment waarop je de emotie ervaart. Schaamte ontstaat in aanwezigheid van anderen. Je eet bijvoorbeeld tijdens een lunch met collega’s je broodje uit de hand, terwijl de anderen netjes met mes en vork eten. Wanneer dat je opvalt, word je rood van schaamte. Een schuldgevoel kan los van de aanwezigheid van anderen ontstaan. Het speelt vaak op als je er aan denkt dat je iemand teleurstelt of tekort doet. Zo kun je een schuldgevoel hebben omdat je er te weinig voor je kind(eren) of je partner bent, dat je te veel werkt, eet of drinkt, dat je je familie te weinig opzoekt, dat je te veel geld uitgeeft of te veel met jezelf bezig bent. Je voelt je slecht over iets wat je hebt gedaan of nagelaten. In die zin heeft schuldgevoel een gewetensfunctie; het is bedoeld om te voorkomen dat je jezelf en anderen onheus behandelt.

Veel Aziatische landen kennen een zogenaamde schaamtecultuur, waar het beeld naar buiten toe enorm belangrijk is. Schaamte is verbonden met de angst voor gezichtsverlies. Deze schaamtecultuur staat tegenover de zogenaamde schuldcultuur in de westerse samenleving. In westerse landen speelt door de invloed van het christendom schuld en zonde een grote rol. Wanneer je zondigt tegen de regels, is schuldgevoel het effect.

Copyright: Marja Postema

www.omgaanmetemoties.nl

marjapostema@outlook.com

mm

Marja heeft twintig jaar ervaring in het begeleiden van mensen bij de ontwikkeling van hun Emotionele Intelligentie en is auteur van het boek 'Emoties wat moet ik ermee?' Marja heeft een methode ontwikkeld die zich richt op vier niveaus van leren: rationeel, emotioneel, fysiek en gedragsmatig. Dit leidt tot een diepgaande persoonlijke ontwikkeling met blijvend resultaat. Ze is getrouwd, heeft een volwassen dochter en woont en werkt in Amersfoort.

http://www.omgaanmetemoties.nl