Denken en voelen hebben allebei hun waarde, maar ook hun valkuilen.
Psycholoog Daniel Goleman toonde met zijn onderzoek naar emotionele intelligentie aan dat gevoel minstens zo bepalend is voor succes in werk, relaties en gezondheid als ons verstand. Dat neemt niet weg dat ons rationele denkvermogen net zo onmisbaar is. Het gaat, zoals zo vaak, om de balans tussen denken en voelen.
In dit artikel lees je:
- De oorzaak van de scheiding tussen denken en voelen.
- Wat is de kracht van denken?
- Welke disbalans er ontstaat wanneer je het leven vooral rationeel benaderd.
- Wat is de kracht van voelen?
- Welke disbalans er ontstaat wanneer je het leven vooral emotioneel benaderd.
- De gevolgen van een disbalans tussen voelen en denken.
- Je krijgt 8 effectieve tips om denken en voelen weer met elkaar te verbinden.
De oorzaak van de scheiding tussen denken en voelen
We worden geboren met een linker- en een rechterhersenhelft. Tijdens het grootste deel van de kindertijd is de rechterhersenhelft dominant. De linkerhersenhelft ontwikkelt zich geleidelijk, in de loop van achttien levensjaren. Dit deel van de hersenen gebruikt taal, die zich later ontwikkelt, om ervaringen te beschrijven, en legt zo chronologische herinneringen vast via ons denken. De rechterhersenhelft is meer visueel ingesteld en legt daarmee impliciete herinneringen en emotionele ervaringen vast. Ook het deel van de hersenen dat de communicatie tussen de twee hersenhelften mogelijk maakt, ontwikkelt zich langzaam. Doordat we een linker- en een rechterhersenhelft hebben met elk een eigen functie, zijn we in staat om gevoelens en gedachten te splitsen.
Psychiater en hoogleraar Allan Schore beschrijft in zijn onderzoek naar de vroege hersenontwikkeling hoe het jonge kind eerst vooral vanuit de rechterhersenhelft leeft, waar gehechtheid en emotieregulatie hun basis vinden, voordat de meer talige, rationele linkerhersenhelft zich verder ontwikkelt. Jezelf afsplitsen, doordat je bepaalde ervaringen alleen hebt opgeslagen in de rechterhersenhelft, zorgt voor een innerlijke fragmentatie. Het is vaak een ingenieuze overlevingsstrategie, maar de prijs is hoog.
Lees meer over innerlijke fragmentatie
Wat is de kracht van denken?
Ben jij iemand die zaken vooral rationeel benadert? Dan denk je veel na over voor- en nadelen, mogelijke consequenties en mogelijke oplossingen. We kunnen nadenken over de zin van het leven, zoals filosofen al meer dan tweeduizend jaar doen. We kunnen positief of negatief denken, en positief denken helpt je om in mogelijkheden te denken en tegenslagen te overwinnen.
Lees ook hoe je tegenslag kunt overwinnen
In mijn coachingpraktijk ontmoet ik veel mensen die graag controle willen houden over hun leven. Bij problemen gaan ze direct op zoek naar een oplossing. Dat kan voor jezelf prettig zijn, maar in een relatie heeft een partner vaak meer behoefte aan aandacht dan aan een oplossing.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Over Marja Postema
In mijn coachingpraktijk help ik al meer dan dertig jaar volwassenen die worstelen met zichzelf, moeite hebben met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk. Ik werk diepgaand waar dat nodig is, maar ook praktisch en nuchter, zodat je weer grip krijgt op jezelf en je leven.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Welke disbalans ontstaat er wanneer je het leven vooral rationeel benadert?
Het effect van een te rationele aanpak kan zijn dat je de gevoelens van anderen over het hoofd ziet, en dat die vervolgens als een boemerang in je gezicht terechtkomen. ‘Hoe kan dat nou?’, denk je dan, je had toch overal aan gedacht? Tijdens gesprekken over gevoelens weet je vaak niet goed wat je moet zeggen, en soms heb je de neiging om gevoelige mensen als minderwaardig te beschouwen.
Vanuit je ratio probeer je emoties te controleren en te beheersen. Wanneer je mensen en situaties uitsluitend rationeel benadert, negeer of onderdruk je je eigen emoties. Met je denken maak je een onderscheid tussen wat je acceptabel vindt en wat je afkeurt, in jezelf en in anderen. Maar door iets weg te redeneren, verdwijnt het niet: het kan een uitputtende strijd met jezelf worden.
Ook interessant: Emoties managen op de werkplek
In mijn coachingpraktijk ontmoet ik regelmatig mensen die deze strijd voeren, een strijd tussen wie ze willen zijn en wie ze zijn. Wilskracht kan sterk zijn, maar je gevoelens en gevoeligheden kun je er niet mee wegnemen; je kunt ze hooguit tijdelijk onderdrukken. Je kunt jezelf niet overwinnen, maar je kunt wel leren jezelf te accepteren, met al je gevoelens en gevoeligheden.
Wat is de kracht van voelen?
Ben jij iemand die zaken vooral gevoelsmatig benadert? Dan reageer je waarschijnlijk spontaan en zorgzaam op het wel en wee van mensen, en dat wordt zeker gewaardeerd. Je bent je bewust van je blijdschap, onzekerheid, vreugde of irritatie. Emoties laten zien hoe het met je gaat, waar je blij van wordt, wat je irriteert en waar je grens ligt. Ze helpen je bovendien om je emotioneel te verbinden met anderen. Ieder mens heeft emoties en gevoelens, maar wat doe je ermee?
Ook interessant: Tien belangrijke functies van emoties
Welke disbalans ontstaat er wanneer je het leven vooral emotioneel benadert?
Toch zijn er situaties waarin het niet handig is om je gevoelens direct te uiten, bijvoorbeeld wanneer de omgeving zakelijk is of wanneer je een situatie zo objectief mogelijk wilt beoordelen. Dan kan je gevoel in de weg zitten.
Gevoelens kunnen ook een eigen leven gaan leiden. Wanneer irritatie te groot wordt, kun je mensen daarmee afschrikken. En wanneer angst je belemmert om voor jezelf op te komen of duidelijke besluiten te nemen, heeft die emotie geen constructief effect meer.
Lees ook: Hoogsensitiviteit, kenmerken, valkuilen en tips
De gevolgen van een disbalans tussen voelen en denken
Door een kunstmatige scheiding aan te brengen tussen denken en voelen, kom je vrijwel onvermijdelijk in conflict met jezelf. Het rationele, controlerende deel probeert het emotionele deel te beheersen, of het emotionele deel raakt overvoerd en je ziet door de bomen het bos niet meer. Alles met je hoofd proberen te begrijpen kan leiden tot overmatig piekeren en slaapproblemen.
Acht effectieve tips om denken en voelen weer met elkaar te verbinden
Tip 1: hoe je denken kan helpen bij negatieve emoties
Heb je vaak pessimistische, alarmerende of boze gedachten? Dan is de kans groot dat je je ook voornamelijk pessimistisch, angstig of boos voelt. Je hebt minder vertrouwen in anderen en gaat sneller de strijd aan. Het leven voelt zwaar aan, dit werkt stress in de hand, en stress heeft op zijn beurt weer effect op je gezondheid.
Bij positieve, hoopvolle en dankbare gedachten is de kans groot dat je je ook zo gaat voelen. Vanuit dat gevoel krijg je meer zelfvertrouwen en een gezonder gevoel van eigenwaarde. Waar negatieve gedachten leiden tot een negatief zelfbeeld, leiden positieve gedachten tot een positief zelfbeeld.
De gedachten die je hebt, beïnvloeden dus hoe je je voelt, en hoe je je voelt, beïnvloedt op zijn beurt weer je manier van denken. Bewustwording van die wisselwerking is de eerste stap naar meer balans.
Ook interessant: De RET methode
Tip 2: je kunt pas iets veranderen als je je ervan bewust bent
Benader jij het leven vooral rationeel of vooral gevoelsmatig? Wanneer je het leven rationeel benadert, wil je alles logisch kunnen verklaren. Je richt je op feiten en argumenten, en een emotionele gebeurtenis zul je proberen te rationaliseren: met je denken proberen te begrijpen.
Ben je je ervan bewust dat je vooral emotioneel op gebeurtenissen reageert? Misschien ben je hooggevoelig, en dat maakt het moeilijk om je verstand te gebruiken. Je kunt pas veranderen als je weet waar je valkuil ligt en wat je uitdaging is.
Tip 3: de focus verleggen van denken naar voelen
Als je merkt dat je rationele houding relaties verstoort, en je bijvoorbeeld te horen krijgt dat je afstandelijk of kil overkomt, kun je leren je focus te verleggen naar voelen. Het ontwikkelen van empathie is in elke relatie essentieel voor het behoud van een goede band. Emoties hebben direct effect op je lichaam: je hartslag, spierspanning, ademhaling en lichaamstemperatuur reageren allemaal op wat je ervaart. De kunst is om die lichaamssignalen te herkennen en te vertalen naar een gevoel. Bekende uitdrukkingen verwoorden dit treffend, zoals een last op je schouders dragen, het hart dat in je keel klopt, vlinders in je buik en een brok in je keel.
Lees ook: Het herkennen en erkennen van emoties
Tip 4: de focus verleggen van voelen naar denken
Wanneer je meer vanuit je emoties leeft, loop je het risico situaties verkeerd te interpreteren. Je hebt je ratio nodig om een situatie zo neutraal mogelijk te beoordelen.
Het gedrag van bepaalde mensen kan nare herinneringen oproepen. Een dominante leidinggevende doet je misschien denken aan je dominante vader, waardoor je in je schulp kruipt. Maar je leidinggevende is je vader niet, en jij bent geen kind meer. Dit besef kan je helpen om rationeler met dit soort situaties om te gaan.
Tip 5: ga bij te veel denken meer fysieke activiteiten doen
Voelen ervaar je in je lichaam. Elke fysieke activiteit brengt je met je aandacht meer in je lichaam. Dat klinkt eenvoudig, maar is het niet voor de rationele denker, want die blijft tijdens een wandeling gewoon doordenken. Yoga en haptonomie zijn mooie vormen om je lichaam bewuster te gaan ervaren. Via je lichaam kun je ook beter voelen wat je voelt.
Tip 6: ontwikkel je emotionele intelligentie
Niemand wordt emotieloos geboren. In het gezin waarin je bent opgegroeid, heb je geleerd hoe je met emoties omgaat, deels door waardering en afwijzing, deels door het voorbeeld van je opvoeders. Het is belangrijk om inzicht te krijgen in je veronderstellingen en oordelen ten aanzien van bepaalde emoties. Wanneer je bepaalde emoties afkeurt, zul je ze eerst weer moeten erkennen als waardevol, voordat je ze kunt ervaren.
Wie zijn eigen gevoelens goed kent en accepteert, kan zich gemakkelijker verplaatsen in de emoties van anderen, waardoor de kwaliteit van je relaties verbetert. Door je emotionele welzijn te bevorderen, ondersteun je ook je lichamelijke gezondheid. Tegelijkertijd leer je jezelf beter kennen en krijg je meer grip op je emoties.
Lees ook: Emotionele intelligentie ontwikkelen in 5 stappen
Tip 7: ga bij te veel voelen meer het denken gebruiken
Door je bewust te worden van je veronderstellingen en te toetsen of ze overeenkomen met de werkelijkheid, kun je voorkomen dat je emotioneel uit de bocht vliegt. Je kunt leren je verstand in te zetten om je gevoelens te beïnvloeden, door irreële gedachten te herkennen en bij te stellen.
Tip 8: emoties leren reguleren
Emotieregulatie is het vermogen om je emoties te beheersen zonder ze te onderdrukken, want onderdrukken werkt niet. Je emoties reguleren betekent dat je er grip op hebt. Het is een belangrijke vaardigheid die je kunt leren, waarmee je voorkomt dat je overmatig emotioneel reageert. Dat geldt niet alleen voor boosheid, maar ook voor vreugde, verdriet en angst, wanneer die jou of anderen overweldigen. Je kunt leren jezelf te beheersen, zodat jij de baas bent over je emoties, en niet andersom.
Ook interessant: Emotieregulatie
Wil je meer balans vinden tussen ratio en gevoel?
Dan nodig ik je uit voor een gratis, vrijblijvend kennismakings- en intakegesprek. Samen onderzoeken we waar je het meeste last van hebt, wat je graag wilt veranderen en of mijn manier van werken bij je past.
Goed om te weten: ik oefen geen druk uit om te veranderen, en ik werk niet zweverig. Ik houd van respectvolle, heldere communicatie, zodat je precies weet waar we mee bezig zijn.
Vanuit meer dan dertig jaar praktijkervaring leer ik je hoe je meer balans kunt vinden tussen denken en voelen.
Ik, Marja Postema help je graag via individuele coaching of de Opleiding Emotioneel Meesterschap.
Neem contact op via het contactformulier, dan kijken we samen wat voor jou de beste aanpak is.
Opleiding Emotioneel Meesterschap
Deze diepgaande opleiding is een boeiende ontdekkingsreis naar de kern van je patronen. Ze is gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk-kindwerk, karakterstructuren en traumawerk.
Met het bijbehorende boek Emoties, wat moet ik ermee? krijg je waardevolle inzichten en handvatten voor jezelf, en eventueel om anderen te ondersteunen in hun emotionele ontwikkeling.
Met maximaal zes deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. In de opleidingsgroep steunen deelnemers elkaar: door te delen wat je bezighoudt, kun je echte verbinding ervaren, jezelf beter leren begrijpen en emoties toelaten.
Coaching en opleiding vinden plaats in Amersfoort. Coaching kan ook online.
Veelgestelde vragen over de balans tussen denken en voelen
Wat betekent het als je te veel denkt en te weinig voelt?
Als je vooral vanuit je hoofd leeft, negeer of onderdruk je vaak je eigen emoties. Dat kan zich uiten in piekeren, slaapproblemen of moeite om je te verbinden met de gevoelens van anderen.
Wat betekent het als je te veel voelt en te weinig denkt?
Je loopt dan sneller het risico situaties verkeerd te interpreteren of overweldigd te raken door emoties zoals angst of irritatie. Je ratio helpt je om een situatie objectiever te beoordelen.
Hoe leer je denken en voelen beter met elkaar te verbinden?
Door bewust te worden van je eigen patroon, door fysieke activiteiten te doen die je meer in je lichaam brengen en door je emotionele intelligentie te ontwikkelen. De acht tips in dit artikel helpen je op weg.
Wat is emotieregulatie?
Emotieregulatie is het vermogen om je emoties te beheersen zonder ze te onderdrukken. Het helpt je om overmatig emotioneel reageren te voorkomen, zonder dat je je gevoelens wegdrukt.
Bij wie kan ik terecht voor hulp bij het vinden van balans tussen denken en voelen?
Bij Marja Postema Coaching kun je terecht voor individuele coaching of de Opleiding Emotioneel Meesterschap.
Een gratis kennismakingsgesprek is altijd mogelijk.
Bekijk ook:
E-book Emotionele intelligentie op de werkvloer
Emotionele intelligentie coaching voor leidinggevenden
