Ieder mens heeft emoties. Maar beter omgaan met emoties, dat is iets wat de meeste mensen nooit hebben geleerd. In dit artikel deel ik zeven concrete stappen die je helpen om je gevoelsleven beter te begrijpen en te gebruiken. Niet als zwakte, maar als kracht.
Misschien wil je eerst weten waarom het zo moeilijk is om met emoties om te gaan.
Wat heb je nodig om beter met emoties om te gaan?
Eén ding vooral: de bereidheid om jezelf beter te leren kennen. Dat klinkt eenvoudig, maar het kan confronterend zijn. Het beeld dat je van jezelf hebt, klopt niet altijd met wie je werkelijk bent.
Ik weet dat uit eigen ervaring. Al jong raakte ik het contact met mijn emoties kwijt. Jarenlang heb ik verschillende methoden gebruikt om weer te leren voelen en mezelf te accepteren als gevoelsmens. Die reis, met alles wat ik onderweg leerde, vormt de basis van mijn programma Emotioneel Meesterschap.
De zeven stappen hieronder zijn geen theorie. Het zijn de bouwstenen die ik in meer dan 30 jaar coaching steeds weer zie werken.
Stap 1: Erken dat jij ook gevoelens hebt
Dit lijkt vanzelfsprekend, maar is het niet. Veel mensen zijn zo gewend hun emoties weg te drukken dat ze oprecht denken dat ze “niet zo gevoelig zijn”. Toch heeft ieder mens een gevoelsleven. Ook jij.
Emoties spelen bewust of onbewust een rol in elke relatie, op het werk en in je privéleven. Ze zijn er al vanaf je geboorte. Ergens in de loop van je leven zijn ze weggestopt, in een kamer die stevig op slot zit. Het gaat er niet om ze opnieuw aan te leren — je moet ze alleen terugvinden.
Stap 2: Ontdek hoe jij emoties vermijdt
Iedereen heeft een strategie ontwikkeld om met ongemakkelijke gevoelens om te gaan. De één rationaliseert ze weg, de ander relativeert ze of vlucht in drukte. In mijn boek Emoties, wat moet ik ermee? beschrijf ik zeventien verschillende vermijdingsstrategieën.
De eerste stap is herkenning: hoe doe jij dat? Welke trucjes gebruik jij om niet te hoeven voelen? Zodra je je eigen strategie ziet, kun je hem ook loslaten.
Stap 3: Onderzoek je zelfbeeld
Jouw zelfbeeld, het beeld dat je van jezelf hebt over wie je bent of zou moeten zijn, bepaalt voor een groot deel hoe je met emoties omgaat. Zie je jezelf als rationeel en sterk? Dan is de kans groot dat je gevoelens als zwakte ervaart.
Dat zelfbeeld is gevormd door van alles: de cultuur waarin je opgroeide, je plek in het gezin, het voorbeeldgedrag van je opvoeders rond gevoelens en kwetsbaarheid. Onvervulde behoeften uit je kindertijd spelen hierin vaak een grotere rol dan je denkt. Een kind dat niet getroost werd bij verdriet, kan als volwassene alleen nog boosheid voelen waar eigenlijk verdriet zit. Herkenbaar?
Stap 4: Leer de signalen van je lichaam lezen
Emoties leven niet alleen in je hoofd, ze leven in je lijf. Als ik verdrietig ben, voel ik een gewicht op mijn borst en dringen de tranen aan. Dat is tegelijk een fysieke én emotionele ervaring.
Je lichaam geeft voortdurend signalen: spanning in je nek, een onrustig gevoel in je buik, opeengeklemde kaken, vermoeide ogen. Spreekwoorden maken die verbinding mooi zichtbaar; een brok in je keel, een last op je schouders, vlinders in je buik.
Dit kun je trainen. Neem een paar keer per dag vijf minuten de tijd om je aandacht naar binnen te richten. Wat voel je in je lichaam? Waar zit spanning? Gewoon observeren, zonder oordeel.
In mijn coachingpraktijk zie ik dagelijks de gevolgen van te veel in je hoofd zitten. We hebben geleerd emoties niet serieus te nemen en dat heeft ons beperkt, zowel in onze omgang met anderen als in het hanteren van moeilijke situaties.
Stap 5: Begrijp wat emoties je willen vertellen
Emoties zijn geen storingen, het zijn signalen. Ze vertellen je wat je wilt, wat je niet wilt, wanneer je gelukkig bent en wanneer je in gevaar bent.
Boosheid vraagt je om een grens te stellen of ergens voor op te komen. Angst waarschuwt je voor iets wat je aandacht vraagt. Verdriet is een natuurlijke ontlading bij verlies of teleurstelling. Vreugde vertelt je dat je op de goede plek bent.
Hoe meer je begrijpt wat een emotie je wil zeggen, hoe minder bedreigend ze worden. Dan verschuiven ze van vijand naar kompas.
Stap 6: Oefen dagelijks bewustzijn
Neem aan het einde van de dag even de tijd om terug te blikken. Wat gebeurde er? Wat deed dat met je stemming? Wat voelde je op dat moment en hoe prettig of onprettig was dat?
Doe dit ook voor de momenten waarop iemand anders iets zei of deed dat je raakte. Stel jezelf dezelfde vragen. Dit is geen grote oefening, vijf minuten volstaan. Maar de regelmaat maakt het verschil.
Stap 7: Erken de emotie en laat haar spreken
De laatste en misschien wel belangrijkste stap: stop met ontkennen. Erken wat je voelt. Ervaar het in je lichaam en probeer erin te ontspannen in plaats van ertegen te vechten.
Vraag jezelf daarna af: welke behoefte, waarde of wens spreekt hieruit? En wat vraagt dit van mij? Moet ik hier iets mee naar buiten, of is het genoeg om het gewoon te voelen?
Gevoelens die je de ruimte geeft, gaan je niet langer lastigvallen.
Wat levert het op?
Wie zijn eigen gevoelsleven kent en accepteert, kan zich ook gemakkelijker verplaatsen in anderen. Relaties worden diepgaander. Communicatie wordt helderder. En je lichamelijke gezondheid vaart er ook bij, want emotioneel welzijn en fysieke gezondheid zijn nauw verbonden. Maar bovenal: je leert jezelf beter kennen. En dat geeft rust.
Over de auteur Marja Postema is coach met meer dan 30 jaar ervaring in het begeleiden van volwassenen die worstelen met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk. Ze is auteur van het boek Emoties, wat moet ik ermee? en ontwikkelaar van de opleiding Emotioneel Meesterschap. Ze werkt praktisch, nuchter en diepgaand, zonder zweverigheid.
Wil je hier serieus mee aan de slag?
Ik nodig je uit voor een gratis, vrijblijvend kennismakingsgesprek. Samen kijken we waar je tegenaan loopt, wat je wilt veranderen en of mijn aanpak bij je past.
Ik help je graag d.m.v. individuele coaching of de opleiding Emotioneel Meesterschap
Neem vrijblijvend contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.
In de opleiding Emotioneel Meesterschap werk ik samen met je aan al deze stappen; praktisch, nuchter en diepgaand. Zonder zweverigheid.
Een diepgaande ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk en traumawerk. Met maximaal zes deelnemers, in een veilige leeromgeving in Amersfoort. Ook online coaching is mogelijk.
Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek via het contactformulier
Coaching en de opleiding vinden plaats in Amersfoort.
Coaching is ook online mogelijk.
