Emotie-eten herkennen en stoppen

EMOTIE-ETEN DE BAAS

Emotie-eten herkennen en stoppen

Emotie-eten, het woord zegt het al: je eet om emoties of stress niet te hoeven voelen. Dat zijn vaak lastige gevoelens zoals verdriet, eenzaamheid, frustratie, hulpeloosheid en boosheid. Je eet niet omdat je honger hebt, maar als troost om jezelf even een lekker gevoel te geven. Het gaat dan ook zelden om gezond eten; het gaat om lekkere, ongezonde dingen die vaak vet en zoet zijn. In dit artikel leg ik uit wat emotie-eten is, hoe je het kunt herkennen en hoe je het kunt stoppen. Begeleiding is mogelijk aan de hand van de 4 stappen: Voorgoed stoppen met emotie-eten

Dwangmatig eten als eetverslaving

Dwangmatig eten is een vorm van eetverslaving. In vergelijking met andere verslavingen, zoals roken, alcohol, drugs, gamen, seks, gokken, shoppen, is een eetverslaving extra moeilijk om los te laten, omdat je nu eenmaal moet eten. Je wordt elke dag geconfronteerd met het fenomeen eten. Bovendien zorgt een eetprobleem voor een ander lichaam; te dun of te dik. Jouw verslaving is zichtbaar voor anderen en moeilijk te verbergen, tenzij je zoveel mogelijk contact met mensen vermijdt of je eten steeds weer uitbraakt.

Bij elke verslaving gaat het erom het onderliggende probleem aan te pakken. Verslaving heeft een vluchtfunctie: voorkomen dat je je naar voelt. Naar voelen kan zijn: leeg, eenzaam, schuldig, beschaamd, verdrietig, angstig, boos, verveeld, vermoeid of gespannen. Voor een groot deel heeft de verslaving dan ook de functie om bepaalde emoties, of alle emoties die zich aandienen, niet te voelen.

Herken jij jezelf hierin?

• Lever je al langere tijd een strijd met eten?
• Beheerst het denken aan eten jouw dagelijkse doen en laten?
• Kun je overvallen worden door een onbedwingbare behoefte om te eten?
• Kom je steeds weer in een vicieuze cirkel terecht van eten, zelfverwijt en schuldgevoel, en ga je dan weer eten om je niet schuldig, zwak of slecht te voelen?
• Voelt dwangmatig eten alsof er iemand anders in jou de regie overneemt?
• Wissel je dwangmatig eten af met dwangmatig lijnen en/of dwangmatig sporten?
• Houd je jouw eetbuien, en misschien ook het braken, angstvallig verborgen uit schaamte?
• Heb je talloze diëten gevolgd en heb je de neiging jezelf de schuld te geven dat die niet het gewenste effect hadden?
• Heb je periodes van zelfhaat en de neiging om jezelf te straffen?

Voeding als eerste levensbehoefte

Voeding is, naast de behoefte aan symbiose met de moeder en een gevoel van veiligheid, de eerste levensbehoefte. Zonder eten en drinken gaan we dood.

Wanneer een baby aan de borst wordt gelegd, krijgt het niet alleen voeding; het krijgt ook een gevoel van veiligheid en geborgenheid door de verbinding met de moeder.

In de baarmoeder is de baby één met de moeder en ervaart geen onderscheid. Deze symbiose duurt voort tot in de eerste helft van het eerste levensjaar. De baby ervaart de moeder als zichzelf. Na een goed verlopende symbiose ontwikkelt de baby een ik-besef en een behoefte om zich los te maken. Wanneer dat niet lukt, door een onbevredigende symbiose of doordat de moeder het kind niet los wil laten, ontstaat er een ongezonde symbiose. Het kind zoekt dan naar een oplossing, bijvoorbeeld: ‘Als ik alles doe wat jij wilt, zul je mij loslaten.’ Een verstoorde symbiose kan later in het volwassen leven tot uiting komen in een behoefte aan symbiotische relaties, of in een symbiose met een middel zoals eten, drinken, roken of drugs, waardoor je een vervuld gevoel krijgt. Loskomen uit die behoefte aan symbiose betekent het aangaan van een gevoel van leegte en eenzaamheid.

Eten als troost of beloning

Kinderen worden vaak getroost of beloond met eten: een snoepje, koekje, chocola, een ijsje. Dat wordt een anker; je voelt je niet lekker, dus pak je iets lekkers. Dat gaat vanzelf. Op zichzelf is daar niets mis mee; een stuk chocola na een dag hard werken kan heerlijk zijn. Het wordt een probleem als je helemaal niet meer in staat bent om ook op een andere manier met tegenslag, teleurstelling, frustratie, leegte of eenzaamheid om te gaan. Als eten je enige manier is om hiermee om te gaan, en als dit ook nog eens onbewust gebeurt, heb je een probleem.

Eetgedrag gerelateerd aan emoties

Daarom noemen we het ook wel emotie-eten of troosteten. Door te eten ervaar je warmte, geborgenheid, troost, ontspanning en voldoening. Wat je tijdens het emotie-eten vaak niet beseft, is dat je je emoties juist weg eet. Dat kan onbewust gebeuren, omdat je niet herkent dat je bepaalde emoties ervaart. Het kan ook bewust zijn: je ervaart wel emoties, maar wil ze onderdrukken, zoals angst, onzekerheid, schaamte, teleurstelling of boosheid, maar ook bij een gevoel van leegte, eenzaamheid, stress of onrust. Om emoties te kunnen accepteren, zul je ze eerst moeten herkennen.

Vraag de gratis emotielijst aan via het contactformulier.

Wanneer eet jij, en wanneer eet je te veel?

• Wanneer ik honger heb.
• Wanneer ik uit eten ga: drie of meer gangen en bijpassende wijn.
• Op feestjes: eindeloos veel snacks, eten en drinken.
• Om mezelf te belonen na…
• Om mezelf te troosten.
• Om me te kunnen ontspannen.
• Als ik me verveel.
• Als ik me alleen voel.
• Als ik alleen ben.
• Als ik verdrietig ben.
• Als ik gespannen ben.
• Als ik me moe voel.
• Als ik ergens tegenop zie.
• Als ik mezelf veroordeel.
• Bij televisie kijken.
• Als ik onderweg ben.
• Uit gewoonte.
• Als ik ergens mee zit.

Emotie-eten voorgoed stoppen: 4 stappen

Stap 1: Inzicht in jouw emotie-eten

Inzicht en bewustzijn zijn de eerste stap naar verandering. Waarschijnlijk heb je lang gehoopt op een dieet dat jouw eetgedrag zou oplossen. Maar diëten werken niet, omdat geen enkel dieet de oorzaak van jouw eetgedrag aanpakt. Hoe moet je dan weten wat die oorzaak is? De oorzaak is uit het zicht verdwenen, omdat je je focus jarenlang hebt gericht op afvallen. Dwangmatig eten is een symptoom, en zoals dat gaat met symptoombestrijding: het werkt niet, of slechts tijdelijk.

De reis begint bij jezelf afvragen wanneer je eet terwijl je lichaam het niet nodig heeft, en wat de aanleiding daarvoor is. Er zijn triggers die je doen eten. Vaak wordt er een emotie getriggerd die je niet wilt voelen. Deze reis gaat met vallen en opstaan en vraagt om geduld en zelfcompassie.

Stap 2: Inzicht in onvervulde behoeften uit de kindertijd

Veel antwoorden over jouw eetgedrag vind je in je kindertijd. Jouw ervaringen in de eerste zeven jaar van je leven hebben voor een groot deel bepaald hoe je je hebt ontwikkeld.

Welke primaire behoeften zijn niet vervuld? Wat heb je meegemaakt? Iedere baby heeft de behoefte zich weerspiegeld te zien in de ogen van een liefdevolle moeder, want er is nog geen afgescheiden ‘ik’-gevoel. De eerste behoefte van een baby is volledig geliefd en geaccepteerd te worden.

Wanneer er belangrijke emotionele en sociale behoeften niet worden vervuld, ontstaat er een leegte, verdriet, boosheid en angst om afgewezen te worden. Die gevoelens blijven bij je en je probeert ze te vermijden. Eten, drinken, hard werken en sporten zijn verschillende manieren om dit uit de weg te gaan. Maar elke keer als je daarmee wilt stoppen of je ontspant, dienen deze emoties en gevoelens zich weer aan. Die emotionele pijn blijft zolang je ze blijft vermijden.

Kijk maar naar kinderen: als ze zich veilig voelen, kunnen ze heel goed opkomen voor hun emotionele behoeften. Ze willen aandacht, gehoord worden, gezien worden in wat ze kunnen, serieus genomen worden, geknuffeld worden, plezier maken en samenzijn. Deze behoeften blijven ons hele leven aanwezig, ook al ben je je daar niet meer bewust van. Misschien gaf je moeder je snoep als je verdrietig was, en dat gaf troost, maar eigenlijk had je een knuffel nodig. Snoep werd de vervanger en je vergat wat je echt nodig had.

De kans is groot dat je daardoor je eigen behoeften hebt verstoten. Om jouw eetprobleem echt op te lossen zul je met dit fundament aan de slag moeten gaan.

Lees ook: Waarom het belangrijk is om aan de slag te gaan met je verleden

Stap 3: Leren omgaan met emoties in plaats van ze weg eten

Wanneer je dwangmatig eetgedrag wilt stoppen, is het noodzakelijk om op een andere manier met emoties om te gaan. Dat betekent: in plaats van emoties en gevoelens te onderdrukken, ze te herkennen, te erkennen en te uiten waar dat veilig voelt.

We worden als een emotioneel wezen geboren. Voor een baby zijn emoties het enige communicatiemiddel. Wanneer kinderen leren praten, hebben ze de ouders en andere opvoeders nodig om taal te geven aan hun gevoelens. Ze leren doordat ouders een voorbeeld zijn in het omgaan met emoties, en doordat ze woorden krijgen om betekenis te geven aan wat ze voelen. Maar wanneer kinderen geen aandacht en geborgenheid krijgen, verschuift hun focus van binnen naar buiten. Ze proberen erachter te komen hoe ze zich moeten gedragen om gezien en geaccepteerd te worden. Zo verlies je op den duur het vermogen om gevoelens te herkennen en daarmee het contact met je authentieke zelf.

Lees ook: Hoe kom je bij je gevoel

Stap 4: Bewust worden van een vals zelfbeeld

Kleine kinderen zijn veerkrachtig en slim. Ze voegen zich naar de gezinssituatie en weten precies wat nodig is om aandacht of waardering te krijgen, of kritiek en onaangename reacties te vermijden. Ze passen zich aan en voldoen aan verwachtingen.

Al op jonge leeftijd kun je onbewust besluiten hebben genomen zoals: ‘Ik moet me aanpassen’, ‘Ik mag geen last zijn’, ‘Ik moet bewijzen dat ik goed ben.’ Het gedrag dat je daardoor hebt ontwikkeld, zoals behulpzaam zijn, zelfstandig zijn, verantwoordelijkheid nemen, zelfredzaam zijn of perfectionistisch zijn, heeft je beschermd tegen afwijzing, kritiek of pijn. Dat gedrag geeft je een veilig gevoel. De kans is groot dat je daardoor een deel van jezelf en van je behoeften hebt verstoten.

Maar nu ben je volwassen en kun je besluiten los te komen van de invloed van het verleden en voor jezelf te kiezen, zodat je je autonomie en authenticiteit kunt ontwikkelen. Dwangmatig eten houdt je gevangen in een vals zelfbeeld.

Lees ook: Hoe ontwikkel je een positief zelfbeeld

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Over de auteur

Ik ben Marja Postema. In mijn psychologiepraktijk help ik al meer dan dertig jaar volwassenen die worstelen met zichzelf, moeite hebben met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk. In mijn coaching werk ik diepgaand waar dat nodig is, maar ook praktisch en nuchter, zodat je weer grip krijgt op jezelf en je leven.

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Wil jij loskomen uit jouw gevangenis van emotie-eten?

Wil je loskomen uit een vals zelfbeeld? Wil je meer leren voelen? Ervaar de vrijheid om te mogen zijn zoals je bent, met al je gevoelens.

Dan nodig ik je uit voor een gratis, vrijblijvend kennismakings- en intakegesprek.

In dit gesprek onderzoeken we samen waar je het meeste last van hebt, wat je graag wilt veranderen en of mijn manier van werken bij jou past. Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.

Neem contact op via de contactpagina en bekijk de coaching mogelijkheden en ervaringen van cliënten.

Neem vrijblijvend contact op via het contactformulier  dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.

Of overweeg de opleiding Emotioneel Meesterschap

Een diepgaande ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk en traumawerk. Met maximaal zes deelnemers, in een veilige leeromgeving in Amersfoort. Ook online coaching is mogelijk.

Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.

De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.

Meld je aan voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek via het contactformulier

Of overweeg de Masterclass Loskomen van vroegkinderlijk trauma 

Veel mensen dragen de gevolgen van nare ervaringen uit hun vroege jeugd  met zich mee, vaak zonder het zich bewust te zijn.

Trauma ontstaat niet alleen door ingrijpende gebeurtenissen, maar ook door wat er ontbrak: liefde, veiligheid, erkenning of emotionele aandacht.

Veel patronen in ons volwassen leven hebben hun oorsprong in de eerste jaren van ons bestaan.

De symptomen zijn geen zwakheden, maar begrijpelijke en gezonde overlevingsreacties op ervaringen uit de kindertijd waarin veiligheid, aandacht of emotionele steun ontbrak.

Tijdens deze vierdaagse masterclass onderzoeken we hoe vroegkinderlijke ervaringen je huidige leven hebben beïnvloed.

Je krijgt inzicht in traumareacties en leert hoe je meer innerlijke veiligheid, rust en regie kunt ontwikkelen.

Neem vrijblijvend contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.

Coaching en de opleiding vinden plaats in Amersfoort.

Coaching is ook online mogelijk.