Emoties onderdrukken betaal je een prijs voor.
Je kunt je emoties onderdrukken, inhouden, verdoven, wegredeneren of negeren, maar daar betaal je een prijs voor. Je kunt niet niet voelen. In elke situatie ervaar je bewust of onbewust emoties, zelfs als je een strategie hebt ontwikkeld om ze te onderdrukken. Het kost energie om de natuurlijke stroom van emoties tegen te houden, en ze gaan zich ondergronds in het lichaam kenbaar maken. Ontkennen dat een kwetsing je niet heeft geraakt, betekent vaak dat je die kwetsing niet wilt ervaren en dat de mensen om je heen dat ook niet mogen zien. In dit artikel beschrijf ik acht schadelijke gevolgen van het langdurig onderdrukken van emoties.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Over de auteur
Ik ben Marja Postema. In mijn psychologiepraktijk help ik al meer dan dertig jaar volwassenen die worstelen met zichzelf, moeite hebben met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk. In mijn coaching werk ik diepgaand waar dat nodig is, maar ook praktisch en nuchter, zodat je weer grip krijgt op jezelf en je leven.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
We zijn heel creatief in het vermijden van emoties.
Wil je weten welke strategie jij gebruikt?
-
Het onderdrukken van emoties heeft schadelijke gevolgen voor je gezondheid
Veel mensen die niet naar hun gevoelens luisteren, negeren ook de signalen van hun lichaam. Ze zien het lichaam niet als een onderdeel van zichzelf. Hoofdpijn lossen ze op met paracetamol, verstopte darmen met een laxeermiddel. Zo hebben ze alles onder controle, denken ze. Maar wat als de regelmatige hoofdpijn zich ontwikkelt tot migraine, of de rugpijn tot een hernia?
Wanneer je voortdurend last hebt van emotionele stress, ondermijn je je immuunsysteem. Veel mensen komen er, na meerdere arts bezoeken en aanvullende onderzoeken, achter dat er geen aanwijsbare fysieke oorzaak is voor hun klachten. Soms vraagt een arts of iemand last heeft van stress. Het woord ‘stress’ is echter een breed begrip en geeft niet direct helderheid over de lichamelijke problemen.
Hoeveel energie je ook steekt in het onderdrukken van je emoties, ze zullen zich uiteindelijk in het lichaam uiten. Hoe langer je in een stressvolle situatie verkeert, hoe groter de kans dat het lichaam protesteert. Angst kan misselijkheid veroorzaken, stress kan buikpijn geven en verdriet kan leiden tot hoofdpijn. Dit zijn slechts enkele voorbeelden; we hebben allemaal wel een specifieke plek in ons lichaam waar we last van krijgen als we onze emoties te lang negeren.
Een lichamelijke klacht is vaak een signaal dat er iets speelt op gevoelsmatig niveau. Helaas verschuift de aandacht bij een arts bezoek vaak naar het symptoom zelf, terwijl de onderliggende oorzaak onopgemerkt blijft.
“Ongeveer een half miljoen Nederlanders kampt met lichamelijke klachten waarvoor artsen geen oorzaak kunnen vinden. Ze hebben pijn die de dokter niet kan verklaren. Ze voelen zich doodvermoeid, terwijl ze kerngezond zijn.” — Jan Houtveen, De dokter kan niets vinden
Het negeren van signalen van je lichaam
Het lichaam laat je elk moment van de dag weten hoe het met je gaat. Je hartslag, spierspanning, ademhaling en temperatuur reageren allemaal op de emoties die je ervaart. Ergens in je lichaam span je je aan om de natuurlijke energie van een emotie tegen te houden: je klemt je kaken op elkaar, houdt je adem in of spant je nek en schouders aan. Dit leer je meestal al jong, door het voorbeeld van je ouders in het omgaan met emoties of door hun oordelen erover. Wanneer je deze signalen negeert, loop je het risico chronische lichamelijke klachten te ontwikkelen.
-
Het onderdrukken van emoties zorgt voor verhoogde stress en onrust
Stress is een normaal onderdeel van het leven. Gezonde spanning is nodig om in actie te komen, maar wanneer de spanning ongezond wordt, bijvoorbeeld door te veel zelfopgelegde druk of emotionele factoren, kan het problematisch worden. Langdurige stress kan voortkomen uit een moeizame relatie, werkloosheid of conflicten op het werk. Wanneer je in zulke situaties je emoties onderdrukt, bouwt de spanning zich op en kun je je opgejaagd, rusteloos en ongeduldig voelen, met concentratieproblemen en slaapproblemen als gevolg.
Stress maakt het moeilijk om lichamelijk te ontspannen. Hoewel sport tijdelijk kan helpen om spanning los te laten, blijft de onderliggende oorzaak van de spanning onopgelost. Op de lange termijn kan te veel stress leiden tot geestelijke en lichamelijke uitputting, waardoor je sneller je zelfbeheersing verliest. Je wordt driftig om kleinigheden; om het dopje dat niet op de tandpasta zit of om een kleine nalatigheid van een collega. Ondertussen kost het je moeite om stil te zitten en je echt te ontspannen.
Lees meer over: Stresssymptomen en hoe je stress vermindert
-
Het onderdrukken van emoties kan leiden tot zelfvervreemding
Vanaf het moment van de geboorte zoekt een kind verbinding, veiligheid en geborgenheid, in eerste instantie bij de moeder. Wanneer de moeder emotioneel niet bereikbaar is en moeite heeft zich te verbinden, zal het kind strategieën ontwikkelen om in zijn of haar behoefte te voorzien. Het houdt zich in, wordt een makkelijk kind, gaat de moeder helpen of opvrolijken, stelt geen vragen.
Daardoor laat het kind zichzelf in de steek en raakt vervreemd van het authentieke zelf. Het trekt conclusies over hoe het het beste kan zijn voor de omgeving en gelooft dat dit de enige manier is om geaccepteerd te worden.
Deze strategieën worden onderdeel van de identiteit. Eenmaal volwassen zoek je nog steeds bevestiging, zowel in sociale relaties als op het werk. Wanneer je echter voortdurend leeft naar de verwachtingen van anderen, verlies je het contact met je eigen verlangens, mening en gevoelens. Je speelt rollen waarvan je denkt dat die van je worden verwacht en raakt vervreemd van je eigen innerlijke kompas. In plaats van je gevoelens te volgen, probeer je rationeel te bepalen hoe je je het beste in een situatie kunt opstellen. Dit kan leiden tot frustratie en verwarring, vooral als de realiteit anders blijkt dan verwacht.
We worden allemaal beïnvloed door de verwachtingen van onze ouders, het schoolsysteem en de waarden en normen in de samenleving. Ben je voortdurend bezig jezelf te bewijzen, te presteren of te voldoen aan verwachtingen? Dat kan samenhangen met bepaalde overtuigingen, zoals: dat je alles aan moet kunnen, dat je verantwoordelijk bent voor het geluk van anderen, dat je altijd aardig of behulpzaam moet zijn, of dat je niet goed genoeg bent. Deze overspannen houding zorgt voor een voortdurende belasting.
-
Het onderdrukken van emoties kan leiden tot een cynische levenshouding
Wanneer je weinig steun hebt ervaren in je leven, kan dat leiden tot een diepe teleurstelling. Teleurstelling is een pijnlijk gevoel. Het is gemakkelijker om je omgeving te zien als slecht, egoïstisch of opportunistisch, en te concluderen dat je van mensen niets kunt verwachten, dan dit pijnlijk gevoel te ervaren. Cynisme vervangt dan de pijn van een pijnlijk leven.
Ook mensen met grote idealen kunnen teleurgesteld raken in de mensheid. Denk aan werknemers die, na jarenlang trouw te zijn aan hun werkgever, zonder enige consideratie worden ontslagen. Dat is een bittere ervaring. Cynisme kan zich omvormen tot onverschilligheid, maar vaak is die onverschilligheid een manier om pijnlijke emoties, zoals teleurstelling en verdriet, te vermijden. Het is een verbittering die boosheid en verdriet verhult, met een verwijtende houding naar anderen of naar het onrechtvaardige leven toe.
-
Het onderdrukken van emoties zorgt voor verstoorde relaties
Emoties spelen een cruciale rol in het aangaan en onderhouden van relaties, zowel privé als op het werk. We zijn sociale wezens waarbij emoties ons enerzijds helpen om ons met elkaar te verbinden en ons anderzijds helpen onze autonomie te ontwikkelen.
Veel problemen tussen mensen ontstaan door het niet uiten van gevoelens. Elke relatie vraagt om afstemming en uitwisseling. Onuitgesproken irritaties kunnen groeien tot een explosieve lading die een waardevolle relatie kan opblazen. Ook kunnen onuitgesproken ergernissen ertoe leiden dat het liefdevolle beeld dat je van je partner hebt, langzaam verandert. Je levensgeschiedenis draagt hier een steentje aan bij: je plakt oude denkbeelden op je partner. ‘Zie je wel,’ denk je, ‘mannen zijn niet te vertrouwen.’ Of: ‘Zie je wel, ik kan het nooit goed doen.’ Angst voor conflicten of afwijzing kan ervoor zorgen dat je dingen accepteert die je eigenlijk niet wilt. Uiteindelijk werkt dit tegen je en verstoort het de harmonie in de relatie.
Wanneer je moeite hebt om je eigen emoties te herkennen en uit te drukken, zal het ook lastig zijn om die van anderen te begrijpen. Dit leidt tot misverstanden en conflicten. Onuitgesproken verwachtingen en verlangens zorgen voor verwijdering, omdat je partner niet kan weten waar je naar verlangt.
Lees meer: over het belang van je gevoelens delen in de relatie
-
Het onderdrukken van emoties kan leiden tot een burn-out
Een burn-out ontstaat vaak door overmatige verantwoordelijkheid, perfectionisme en zelfkritiek. Mensen die veel verantwoordelijkheid dragen, ervaren vaak te weinig erkenning. Ze belanden in een vicieuze cirkel: onuitgesproken behoeften, nog harder werken in de hoop gezien te worden, dat niet gebeurt, en vervolgens de conclusie: het ligt aan mij, ik moet nog beter mijn best doen.
Mensen met veel verantwoordelijkheidsgevoel zijn waardevol voor elke organisatie, maar de last kan te zwaar worden. Ze beloven dingen die ze niet kunnen waarmaken en overbelasten zichzelf. Mensen die moeite hebben met ‘nee’ zeggen, lopen het grootste risico. Te veel verantwoordelijkheid kan leiden tot uitputting, zelfkritiek, schuldgevoelens en uiteindelijk tot een burn-out die, door het langzame herstel, kan overgaan in een depressie. Burn-out is een geleidelijk proces van emotionele, psychische en lichamelijke uitputting, waarbij je steeds slechter functioneert en steeds vermoeider wordt.
Lees meer over het oplossen van een burn-out.
-
Het onderdrukken van emoties kan leiden tot een depressie
Iedereen heeft wel eens een dip, maar wanneer die dip langdurig aanhoudt, kan het uitmonden in een depressie. Depressie is een toestand van uitzichtloosheid, vermoeidheid en verlies van interesse in het leven. Je kunt je somber, lusteloos en moedeloos voelen, met pessimistische gedachten over jezelf en de toekomst.
Een depressie heeft behoorlijke invloed op het dagelijks functioneren. Naast weinig energie heb je waarschijnlijk nergens zin in. Je slaapt slecht of juist veel. Je piekert veel, waarbij gedachten ronddraaien in kringetjes waar je niet meer uitkomt. Depressie kan het gevolg zijn van langdurige onderdrukking van emoties, waardoor alle energie geblokkeerd raakt.
-
Het onderdrukken van emoties kan leiden tot verslaving
Verslaving is de toestand van lichamelijke of psychische afhankelijkheid van een stof, middel of gewoonte. Ze kan ontstaan uit een verlangen naar verdoving van pijnlijke emoties. Of het nu gaat om middelen zoals alcohol en drugs, of gedragingen zoals eten, gokken of overmatig internetgebruik: verslaving helpt je om niet stil te staan bij wat je voelt. Het verdoven en afleiden van gevoelens leidt echter op de lange termijn vaak tot nieuwe problemen, zoals verlies van werk en relaties.
Conclusie
Emoties zijn onlosmakelijk verbonden met wie we zijn. Door het afwijzen van onze gevoelens verliezen we contact met onze diepere behoeften, wat uiteindelijk kan leiden tot lichamelijke klachten, mentale uitputting, verstoorde relaties en ernstige gezondheidsklachten zoals burn-out of depressie.
Het is van essentieel belang om emoties niet te onderdrukken. Het negeren van je gevoelens kan ingrijpende gevolgen hebben voor zowel je lichamelijke als geestelijke gezondheid.
De functie van emoties
Het leven begint met de ademhaling. Een diepe, volle ademhaling bevordert ontspanning en geeft ruimte aan emoties die in beweging komen. Door contact te maken met je emoties en gevoelens leer je jezelf beter begrijpen, je relaties te verbeteren en een gezonder, evenwichtiger leven te leiden. Het is niet alleen belangrijk om je gevoelens te herkennen, maar ook om ze toe te laten en te delen.
Lees meer: over de tien functies van emoties
Stel jezelf de vraag:
Wat kost het als je geen blijdschap, medeleven of vreugde meer kunt voelen?
Hoe is het leven zonder te weten wat je raakt of wat je gelukkig maakt?
Het is belangrijk om je emoties te omarmen als een essentieel deel van wie je bent. Het is nooit te laat om contact met jezelf te herstellen, en de voordelen voor je welzijn en je toekomst zijn groot.
Wil je meer inzicht in jezelf?
Wil je meer vat krijgen op je emoties?
Wil je leren voelen en benoemen wat er in je omgaat?
Dan nodig ik je uit voor een gratis, vrijblijvend kennismakings- en intakegesprek. In dit gesprek onderzoeken we samen wat je graag wilt veranderen en of mijn manier van werken bij jou past.
Goed om te weten: ik oefen geen druk uit om te veranderen en werk niet zweverig. Ik houd van respectvolle, heldere communicatie, zodat je precies weet waar we mee bezig zijn. Vanuit mijn jarenlange praktijkervaring leer ik je hoe je emoties kunt herkennen en erkennen, zodat je ze kunt gebruiken in de communicatie met je omgeving, zowel in werk als in je persoonlijke leven.
Ik, Marja Postemahelp je graag d.m.v. individuele coaching of de opleiding Emotioneel Meesterschap
Neem contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.
OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP
Deze diepgaande opleiding is een boeiende ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk, karakterstructuren en traumawerk.
Met het bijbehorende boek ‘Emoties, wat moet ik ermee?’ krijg je waardevolle inzichten en handvatten voor jezelf en eventueel om cliënten te ondersteunen in hun emotionele reis.
Met een ideale groepsgrootte van maximaal zes deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. In de opleidingsgroep steunen deelnemers elkaar. Door te delen wat je bezighoudt, kun je echte intimiteit ervaren, jezelf beter leren begrijpen en emoties toelaten.
Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.
Voor iedereen die bezig wil zijn met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling.
Voor iedereen die behoefte heeft aan verdieping, verheldering en aan het oplossen van hardnekkige patronen.
Voor iedereen die vat wil krijgen op verschillende vormen van conditionering en loyaliteit
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan via het contactformulier voor een gratis intake/kennismakingsgesprek
Coaching en de opleiding vinden plaats in Amersfoort.
Coaching is ook online mogelijk.
