Emotionele intelligentie ontwikkelen is de sleutel tot succes.
Psycholoog Daniel Goleman toonde wetenschappelijk aan dat emotionele intelligentie cruciaal is voor succes in je werk én in je relaties. Dat wil niet zeggen dat rationeel denken er niet toe doet. Zoals bij zoveel dingen draait het om de balans: wie gevoel én ratio leert inzetten, heeft een stevige voorsprong.
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat succesvolle leiders beschikken over een hoog ontwikkelde emotionele intelligentie. Emotionele intelligentie draait om de vaardigheid om je eigen gevoelens én die van anderen te herkennen, en om goed met die emoties om te gaan, zowel op de werkvloer als in je privéleven.
In dit artikel leg ik uit hoe je meer gebruik kunt maken van de wijsheid van emoties. Vanuit mijn jarenlange praktijkervaring als emotionele intelligentie coach leer ik je hoe je emoties herkent, erkent en inzet in de communicatie met je omgeving.
Waarom is het schadelijk om emoties te negeren?
Om te begrijpen hoe belangrijk emotionele intelligentie is, helpt het om te zien wat er gebeurt als je emoties structureel negeert.
Lichaam en geest zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Lichamelijke klachten kunnen er op wijzen dat er emotioneel iets uit balans is: angst kan misselijkheid veroorzaken, stress leidt tot buikpijn en aanhoudend verdriet kan hoofdpijn geven. Iedereen heeft specifieke plekken in het lichaam die reageren wanneer emoties te lang worden genegeerd of onderdrukt.
Het vermijden van emoties kan bovendien leiden tot cynisme, vervreemding of zelfs depressie. Het beperkt de kwaliteit van je leven en de diepte van je relaties. Veelgebruikte manieren om gevoelens te ontwijken zijn: rationaliseren, bagatelliseren, overmatig drinken of eten, roken of te hard werken.
“De sleutel om die kamer te openen en de rijkdom erachter te ontdekken zit altijd nog in jou. Die gaat nooit weg.”
Wat is er nodig om je emotionele intelligentie te ontwikkelen?
Je kunt leren emoties te herkennen, te erkennen en te ervaren. Dat verbetert je relaties en je welzijn. Je wordt je opnieuw bewust van je emoties en leert ze gebruiken als kompas voor jezelf én in contact met anderen. Je leert ook omgaan met moeilijke emoties, zoals boosheid, verdriet en angst, zowel van jezelf als van anderen.
De eerste stap is bewustwording: ontdekken welke emoties je herkent én welke je nog niet toelaat. In mijn coachingpraktijk merk ik dat veel mensen het lastig vinden om emoties in al hun nuances te onderscheiden, en dat is precies het startpunt van je ontwikkeling.
Emotionele intelligentie ontwikkelen in 5 stappen
Stap 1: Vergroot je zelfkennis
Iedereen maakt een onderscheid tussen wat acceptabel is en wat niet, in zichzelf én in anderen. Wanneer je bepaalde gevoelens, eigenschappen of opvattingen afkeurt, verdwijnen ze niet. Ze worden onderdeel van een innerlijke strijd: wie je wilt of moet zijn versus wie je werkelijk bent. Wilskracht helpt je ze tijdelijk te onderdrukken, maar het echte werk is jezelf volledig accepteren met al je gevoelens en eigenschappen.
In het gezin van herkomst wordt de basis gelegd voor je persoonlijkheid en de manier waarop je met emoties omgaat. Cultuur, milieu en het voorbeeldgedrag van je ouders spelen daarin een grote rol. Ze beïnvloeden het beeld dat je van jezelf hebt: “ik ben nuchter”, “ik ben rationeel”. Wanneer je bepaalde emoties afkeurt, is het eerst nodig ze te erkennen als waardevol, voordat je ze kunt ervaren.
Stap 2: Beschermingsstrategieën ontmantelen
In deze stap krijg je diepgaand inzicht in de beschermingsstrategieën die je in de loop van je leven hebt ontwikkeld. Je ontdekt hoe deze strategieën je kwetsbaarheid afschermen en hoe je daarvoor een deel van jezelf opoffert: het deel waar jouw natuurlijke emoties zich bevinden.
Een belangrijke factor is hoeveel veiligheid en liefde je als kind hebt ervaren. Een gebrek aan veiligheid kan leiden tot verkramping en terugtrekking van je levensenergie. Je ontwikkelt dan misschien een basishouding van “onopvallend aanwezig zijn” of juist van “heel kritisch in het leven staan”. Misschien waren je ouders tevreden met het “gemakkelijke kind” dat nooit schreeuwde of aandacht vroeg. Door je steeds bewuster te worden van deze beschermingsmechanismen, krijg je er beter grip op.
Stap 3: Jezelf managen
Met behulp van de methode Voice Dialogue kun je jezelf meer in balans brengen. Deze methode gaat ervan uit dat je persoonlijkheid bestaat uit verschillende deelpersoonlijkheden. Je hebt delen van jezelf ontwikkeld die in het gezin werden beloond: het aangepaste deel, het hulpvaardige deel, het verantwoordelijke deel. Die zijn vaak sterke kwaliteiten geworden, maar ze laten weinig ruimte voor andere delen.
Stel je voor dat je een sterk verantwoordelijk deel hebt: je werkt hard en zorgt goed voor anderen, maar moeite om naar je eigen behoeften te luisteren. Wanneer je je beschermingsstrategieën herkent en opnieuw contact maakt met verborgen eigenschappen en behoeften, kun je ruimte geven aan de authentieke delen die je hebt genegeerd of onderdrukt. Zo leer je alle delen van jezelf kennen én managen.
Stap 4: Omgaan met kwetsbaarheid
Door ervaringen in de kindertijd heb je bepaalde conclusies getrokken over jezelf en hoe je het best met anderen kunt omgaan. Bijvoorbeeld: “ik heb geen aandacht nodig”, “ik red mezelf wel” of “ik kan niemand vertrouwen”. Deze overtuigingen maken het lastig om je kwetsbaar op te stellen. En wie moeite heeft met kwetsbaarheid, heeft ook moeite met intimiteit en het aangaan van duurzame relaties.
Zodra je meer inzicht krijgt in de achtergrond van je belemmeringen, wordt het gemakkelijker om kwetsbaarheid te ervaren en te tonen. Je krijgt concrete handvatten om hiermee aan de slag te gaan.
Stap 5: Emoties als sleutel tot zelfkennis
De meeste mensen hebben nooit geleerd hoe ze met emoties moeten omgaan, terwijl emoties nu juist de basis vormen van onze persoonlijkheid en bijdragen aan ons welzijn. Het is daarom essentieel om inzicht te krijgen in de functie van emoties en het verschil tussen zuivere en onzuivere emoties.
Een zuivere emotie is een bron van informatie en draagt bij aan je welzijn. Een onzuivere emotie veroorzaakt verwarring in jezelf en in relaties. Faalangst is een voorbeeld van een onzuivere emotie: het is een reactie op de verkeerde aanname dat je niet goed genoeg bent zoals je bent.
Wanneer je de functie van emoties begrijpt, kun je ze erkennen en serieus nemen:
- Angst als waarschuwing
- Boosheid als energie voor het stellen van grenzen
- Verdriet als ontlading van pijn en teleurstelling
- Vreugde als bron van energie
Negatieve oordelen over emoties zorgen ervoor dat je er geen belang aan hecht. Meer inzicht in hun functie helpt je ze te erkennen en in te zetten als kompas.
Vind de balans tussen ratio en gevoel
Nadat je meer inzicht hebt gekregen in de basis van je persoonlijkheid en je manier van omgaan met emoties, kun je de weg vrijmaken voor nieuwe ervaringen en een nieuw zelfbeeld. Dat vereist bereidheid om oude zekerheden los te laten, makkelijker gezegd dan gedaan, maar absoluut de moeite waard.
Wie zijn eigen gevoelens kent en accepteert, kan zich gemakkelijker verplaatsen in de emoties van anderen. Dit verbetert de kwaliteit van je relaties en bevordert je emotionele welzijn, wat op zijn beurt goed is voor je lichamelijke gezondheid. Door je emotionele intelligentie te ontwikkelen, leer je niet alleen jezelf beter kennen, maar krijg je ook meer grip op je leven.
Over Marja Postema
Ik ben Marja Postema. Al meer dan dertig jaar help ik volwassenen die worstelen met zichzelf, moeite hebben met hun eigen emoties of die van anderen, in relaties of op het werk. Mijn aanpak is praktisch, nuchter en diepgaand waar nodig, zonder zweverigheid. Zodat jij weer grip krijgt op jezelf en je leven.
Lees ook: Emoties managen op de werkplek: vijf handvatten voor leidinggevenden
Emotionele intelligentie coaching voor leidinggevenden
Ben je leidinggevende en wil je jouw emotionele intelligentie versterken? Bekijk dan het individuele traject emotionele intelligentie coaching voor leidinggevenden
of download het gratis e-book Emotionele intelligentie op de werkvloer.
Wil je een beeld van jouw soft skills en ontwikkelpunten?
Doe de emotionele intelligentie test voor leidinggevenden.
Klaar om je emotionele intelligentie te ontwikkelen?
Ik nodig je uit voor een gratis, vrijblijvend kennismakings- en intakegesprek. Samen onderzoeken we waar je het meeste last van hebt, wat je wilt veranderen en of mijn manier van werken bij jou past. Ik oefen geen druk uit en werk niet zweefachtig. Ik houd van respectvolle, heldere communicatie. Neem contact op via het contactformulier, dan kijken we samen wat de beste aanpak voor jou is.
Je kunt kiezen voor individuele coaching of voor de Opleiding Emotioneel Meesterschap.
OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP
De Opleiding Emotioneel Meesterschap is een diepgaande ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, empowerment en karakterstructuren.
Bij de opleiding hoort het boek ‘Emoties, wat moet ik ermee?’ met waardevolle inzichten en handvatten om je te ondersteunen in je emotionele reis.
Er is ook een ‘ABC van 15 emoties’ beschikbaar als aanvullende verdieping.
Met een maximale groepsgrootte van zes deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. Door te delen wat je bezighoudt, ervaar je echte intimiteit, begrijp je jezelf beter en leer je emoties toe te laten.
De opleiding is geschikt voor:
- Iedereen die bezig wil zijn met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling
- Iedereen met behoefte aan verdieping en het oplossen van hardnekkige patronen
- Iedereen die vat wil krijgen op oude conditionering
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan via het contactformulier voor een gratis intake- en kennismakingsgesprek.
Coaching en opleiding vinden plaats in Amersfoort.
