Wat is toxische schaamte?
Chronische schaamte wordt ook wel toxische schaamte genoemd.
John Bradshaw, een Amerikaanse auteur, counselor en televisiepresentator, bekend om zijn werk op het gebied van disfunctionele gezinnen, gebruikte de term toxische schaamte voor mensen die een diepgeworteld gevoel van tekortschieten en minderwaardigheid in zichzelf voelen.
Alledaagse schaamte is een emotie die ons helpt om binnen sociale grenzen te functioneren. Toxische schaamte is geen tijdelijk gevoel, maar voortdurend aanwezig door een diep verankerde overtuiging dat je slecht, waardeloos en/of niet goed genoeg bent. Dit diepe gevoel van niets waard zijn kan leiden tot zelfhaat, wat vaak verslavingsgedrag tot gevolg kan hebben.
Het grote gebrek aan eigenwaarde wordt vaak gecompenseerd door je groter voor te doen dan je bent, of ervoor te zorgen dat iedereen je aardig vindt.
Hoe ontstaat toxische, chronische schaamte?
Mensen met toxische schaamte zijn in hun vroege ontwikkeling beschadigd. Je kunt spreken van vroegkinderlijk trauma wanneer er sprake is van langdurige psychische mishandeling, emotionele verwaarlozing en emotionele onveiligheid.
Kinderen die zich in het gezin waardeloos en ongewenst voelen door vaak strenge, oordelende, afwijzende of emotioneel afwezige ouders, concluderen uiteindelijk dat er iets mis met hen is. De schaamte verankert zich diep in hun identiteit door het gevoel van fundamentele tekortkoming en beïnvloedt hoe zij zichzelf en de wereld ervaren.
Omdat deze afwijzing ontstaat tijdens de vroege, fundamentele ontwikkeling, waarin het kind zich moet kunnen hechten en zich totaal afhankelijk voelt, is de impact op het zelfbeeld groot. Het gevoel dat “er iets mis is met mij” wordt geïntegreerd in het zelfbeeld.
Symptomen en kenmerken van toxische, chronische schaamte:
- Je hebt angst om diepe verbinding en intimiteit aan te gaan en vast te houden.
- Je doet alsof je zelfvertrouwen hebt, wat weer de angst om door de mand te vallen versterkt.
- Je kunt het gevoel hebben dat je niets betekent, alsof dit je gehele identiteit omvat.
- Je vindt het moeilijk om jezelf te begrijpen.
- Je vraagt je constant af wat anderen over je denken.
- Je hebt het gevoel nergens bij te horen.
- Je wilt het liefst onzichtbaar zijn voor je omgeving.
- Je stelt te hoge eisen aan jezelf.
- Je bent bang dat je vroeg of laat door de mand valt, zodat anderen zien hoe waardeloos je bent.
- Je hebt het gevoel van geen enkele betekenis te zijn.
- Je bent bang dat jouw gedrag ongepast zal zijn.
- Je bent bang om open en eerlijk te zeggen wat je denkt of voelt, omdat je verwacht dat mensen je raar of dom zullen vinden.
- Je kunt er niet tegen als de aandacht op jou gevestigd is.
- Je hebt het gevoel dat er iets wezenlijks mis met je is.
- Je kunt last hebben van psychische klachten zoals depressie en angststoornissen.
- Je kunt moeite hebben om van het leven te genieten.
De impact van toxische schaamte is groot
Wanneer je je voortdurend schaamt in alles wat je doet, beïnvloedt dit alle levensgebieden: relaties, vriendschappen, samenwerking met collega’s en intimiteit. Ook op het werk heeft dit invloed op samenwerking en prestaties.
In mijn psychologiepraktijk zie ik de invloed en impact van zelfkritiek op schaamtegevoelens, die enorm belemmerend kunnen zijn in je leven. Toch hoeft het niet ingewikkeld te zijn om schaamte te overwinnen.
Ik ben Marja Postema.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Ik help meer dan dertig jaar volwassenen die worstelen met zichzelf, moeite hebben met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk.
In mijn coaching werk ik diepgaand waar dat nodig is maar ook praktisch en nuchter, zodat je weer grip krijgt op jezelf en je leven.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Je denkt dat anderen negatief over je denken
Elke opmerking kun je interpreteren als verkapte kritiek. Dat is dodelijk vermoeiend en heel stressvol. Je doet ontzettend je best om goedgekeurd te worden, maar door de grote angst voor afwijzing en kritiek kun je je nooit ontspannen.
Je ontwikkelt een valse identiteit
Een valse identiteit heb je nodig omdat je authentieke zelf verbonden is geraakt met zelfhaat. Maar doordat je niet jezelf bent, ben je niet verbonden met je ware zelf en kun je je niet echt verbinden met anderen. Dat maakt intimiteit vrijwel onmogelijk.
Je gaat overcompenseren om te bewijzen dat je toch de moeite waard bent. Zo ontstaat bijvoorbeeld perfectionisme in combinatie met faalangst. Je wilt de omgeving bewijzen dat je ergens goed in bent, terwijl je dat diep van binnen niet gelooft. Dat zet je ertoe aan om alles perfect te willen doen. Daardoor kun je niet realistisch inschatten wat je kwaliteiten en beperkingen zijn.
Je hebt een sterke innerlijke criticus
Een innerlijke criticus wijst je constant op je gedrag. Hij wil dat je je perfect aanpast aan verwachtingen. De innerlijke criticus is een deel in jou dat al jong ontstaat. Het heeft de kritiek en afwijzing van ouders en andere opvoeders overgenomen, met de bedoeling je te beschermen tegen nieuwe kritiek, afwijzing en schaamte.
De innerlijke criticus wil dat het goed met je gaat, dat je slaagt in het leven, in de liefde, in vriendschappen en succesvol bent op het werk. Hij herinnert zich de pijn en angst uit jouw kinderjaren nog heel goed. Om je te helpen kan hij echter alleen maar kritiek geven.
Om geaccepteerd te worden, helpt hij je je aan te passen aan de verwachtingen van je omgeving. Hij houdt je nauwgezet in de gaten om te zien of je zwakheden vertoont.
Je ervaart een diepe eenzaamheid
Door een chronisch gevoel van zelfafwijzing heb je moeite om initiatieven te nemen. De diepe schaamte verlamt je. Je bent bang dat mensen je afwijzen, bekritiseren of negeren, doordat je je eigen afwijzing op anderen projecteert.
Daardoor dreig je jezelf te isoleren. Je raakt steeds meer vervreemd van je wezenlijke zelf door je in het leven terug te trekken en jezelf kleiner te maken, omdat je totaal geen eigenwaarde en zelfvertrouwen hebt. Zo kan er onbewust losergedrag ontstaan, waarin niets lijkt te lukken.
Je kunt je minderwaardigheidsgevoel ook beschermen door te gaan pleasen, iedereen naar de zin te maken en voortdurend dienstbaar te zijn. Ook dat geeft een gevoel van eenzaamheid, omdat je altijd met de ander bezig bent en vervreemd raakt van je eigen behoeften.
Chronische schaamte zorgt voor een constant geactiveerd zenuwstelsel
Je bent altijd alert, staat altijd “aan” en houdt iedereen en alles in de gaten. Het zenuwstelsel bevindt zich in een staat van verhoogde waakzaamheid, altijd klaar om alarm te slaan wanneer er mogelijk kritiek of een kans op afwijzing bestaat.
Dat is heel vermoeiend, omdat het lichaam zich in een constante staat van vechten, vluchten of bevriezen bevindt. Wanneer er geen balans is tussen inspanning en ontspanning, ontstaan fysieke klachten. Voor de hand liggend zijn slaapproblemen en oververmoeidheid.
Naast de emotionele en mentale impact van chronische, toxische schaamte kan dit ernstige gevolgen hebben voor je mentale, fysieke en emotionele welzijn.
Vrij worden van toxische, chronische schaamte
Bewustwording van de oorzaak en oorsprong
“Als je je verleden niet kent, ben je gedoemd het te herhalen.”
— John Bradshaw
Ook al is schaamte een emotie, het idee dat je schaamte simpelweg moet verwerken is hier niet aan de orde. Schaamte is het gevolg van een diep verankerd negatief zelfbeeld. Dat vraagt om een diepgaand onderzoek naar de invloed van het gezin waarin je bent opgegroeid.
Tijdens dit proces ga je beseffen dat de situatie waarin dat kleine jongetje of meisje opgroeide toxisch was. Het lag niet aan jou.
Het is een proces van bewustwording, waarin je de oorsprong van jouw chronische schaamte gaat herkennen en erkennen. Je bent je gaan schamen omdat je niet hebt gekregen wat je nodig had tijdens het opgroeien: liefde, geborgenheid, bevestiging en steun.
Wanneer je een ander beeld krijgt van je jeugd, kun je anders naar jezelf gaan kijken.
Zelfcompassie ontwikkelen
Zelfcompassie betekent dat je met liefdevol begrip naar jezelf kijkt. Wanneer schaamte de kop opsteekt, is het belangrijk om te beseffen dat het een oude gewoonte is die niet meer nodig is.
Natuurlijk zal je schaamte niet van de ene op de andere dag verdwijnen. Zelfcompassie is het tegengif voor zelfkritiek. In plaats van jezelf te bekritiseren, toon je begrip voor je doen en laten.
Je hoeft niet meer perfect te zijn, ook al zal die oude gewoonte niet meteen verdwenen zijn. Met zelfcompassie geef je liefdevol ruimte aan dit proces van vallen en opstaan.
Vroegkinderlijke traumatherapie
Ik ben opgeleid in identiteitsgerichte psychotraumatherapie, ontwikkeld door Franz Ruppert.
De opstellingsmethode van Franz Ruppert helpt om gevoelens te bereiken die onbewust zijn afgesplitst en opgeslagen. Deze methode verschaft toegang tot innerlijke processen en patronen, zodat je ze op een dieper niveau kunt begrijpen.
Door contact te maken met afgesplitste delen en deze te erkennen en bevestigen, kun je een diepe innerlijke rust ervaren.
Na intensieve studie van de hechtings- en traumatheorie heeft Franz Ruppert een model ontwikkeld dat helpt om ervaringen uit het verleden en het heden van elkaar te scheiden.
Het enige wat schaamte je oplevert, zijn kritische gedachten en een totale afwijzing van wie je bent.
Dat is wat schaamte doet. Je denkt dat de buitenwereld je afwijst, maar dat is lang niet altijd het geval. In werkelijkheid wijs jij jezelf af.
Hierin heb je een keuze: de keuze om van jezelf te gaan houden.
Hoe fijn zou het zijn als je je minder zou hoeven schamen?
Ik, Marja Postema help je graag d.m.v. individuele coaching of de opleiding Emotioneel Meesterschap
Neem contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.
In een gratis intakegesprek onderzoeken we samen waar je het meeste last van hebt, wat je graag wilt veranderen en of mijn manier van werken bij jou past.
Goed om te weten: ik oefen geen druk uit om te veranderen en werk niet met een zweverige aanpak. Ik houd van respectvolle en heldere communicatie, zodat je precies weet waar we mee bezig zijn.
Vanuit mijn jarenlange praktijkervaring leer ik je hoe je schaamte kunt loslaten en jouw unieke eigenheid kunt omarmen.
OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP
Deze diepgaande opleiding is een boeiende ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk, karakterstructuren en traumawerk.
Met het bijbehorende boek ‘Emoties, wat moet ik ermee?’ krijg je waardevolle inzichten en handvatten voor jezelf en eventueel om cliënten te ondersteunen in hun emotionele reis.
Met een ideale groepsgrootte van maximaal zes deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. In de opleidingsgroep steunen deelnemers elkaar. Door te delen wat je bezighoudt, kun je echte intimiteit ervaren, jezelf beter leren begrijpen en emoties toelaten.
Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.
- Voor iedereen die bezig wil zijn met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling.
- Voor iedereen die behoefte heeft aan verdieping, verheldering en aan het oplossen van hardnekkige patronen.
- Voor iedereen die vat wil krijgen op verschillende vormen van conditionering en loyaliteit
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek via het contactformulier
Coaching en de opleiding vinden plaats in Amersfoort.
Coaching is ook online mogelijk.
