Is een burn-out een traumatische ervaring?

Er zijn twee vormen van trauma:

1. Enkelvoudig trauma

Zoals het woord al zegt, is dit een trauma als gevolg van één enkele ingrijpende gebeurtenis. Denk aan een (auto)ongeluk, natuurramp, brand, verkrachting, of het slachtoffer zijn van (seksueel) geweld. Maar ook een groot verlies, zoals het verlies van je partner, kind, baan of gezondheid, kan traumatisch zijn.

2. Complex trauma

Hierbij ben je gedurende een langere periode slachtoffer van traumatische ervaringen. Dit komt vooral voor bij vroegkinderlijk trauma, waarin je als kind opgroeit in een onveilige omgeving door emotionele verwaarlozing, mishandeling, een ouder met psychische problemen, of andere vormen van een disfunctioneel gezin.

De drie illusies bij een enkelvoudig trauma

Bij een enkelvoudig trauma worden vaak drie fundamentele illusies doorbroken van waaruit we normaal gesproken leven:

1. De illusie van een voorspelbaar leven

De meeste mensen gaan ervan uit dat hen niets ernstigs zal overkomen. Je plant je leven en carrière en creëert een toekomstbeeld: trouwen, samenwonen, een huis kopen — met het idee dat dit allemaal voorspoedig zal verlopen. Maar dan gebeurt er iets ingrijpends: een scheiding, ziekte, een ernstig ongeval of een burn-out. Zo’n gebeurtenis haalt je abrupt uit deze illusie. Je realiseert je plotseling dat het leven niet voorspelbaar is.

2. De illusie van controle over ons leven

We willen graag geloven dat we ons leven zelf sturen. We kiezen onze partner, vrienden, werk, woonomgeving, enzovoort. Het idee dat je controle hebt over deze individuele keuzes, geeft een gevoel van zekerheid en veiligheid. Maar in de praktijk blijken veel van die keuzes vol verrassingen te zitten. Je partner blijkt eigenschappen te hebben die je liever niet had gezien. Je werk blijkt minder voldoening te geven dan je had gedacht. Soms eindig je zelfs met een burn-out. Het besef dat je weinig controle hebt, kan gevoelens van machteloosheid en vertwijfeling oproepen. Veel mensen proberen dit emotionele mijnenveld koste wat het kost te vermijden.

3. De illusie dat het leven rechtvaardig is

Veel mensen geloven dat wie goed doet, goed ontmoet. Soms klopt dat, maar vaak ook niet. Je bent bijvoorbeeld heel belangstellend naar anderen, maar die interesse wordt niet altijd beantwoord. Je kent vast iemand die altijd klaarstaat om te helpen, op school, bij de voetbalclub, met collectes. Maar krijgt die persoon daar altijd iets voor terug? Goed doen wordt lang niet altijd beloond. Dat kan leiden tot diepe teleurstelling in de mensheid.

BURNOUT EN VERLIES; VERLIESTRAUMA

Een burn-out gaat vaak gepaard met verschillende vormen van verlies:

1. Verlies van je vanzelfsprekende gezondheid

Activiteiten die ooit normaal waren zoals sporten, wandelen, urenlang winkelen of op stap gaan, zijn ineens niet meer haalbaar. Je moet je leven terugbrengen naar een minimale, voorzichtige bewegingsruimte. Met veel geduld leer je die langzaam weer uit te breiden.

2. Verlies van je baan (tijdelijk of permanent)

Een baan is vaak meer dan werk alleen. Het is een plek waar je je verbonden voelt met anderen, waar je wordt gezien, gehoord en gewaardeerd. Voor sommigen is de werksfeer belangrijker dan de inhoud van het werk. Verlies van je baan betekent dan ook verlies van sociale verbondenheid en zingeving.

3. Verlies van betekenis

Veel mensen ontlenen betekenis aan hun werk: je ontwikkelt jezelf, gaat uitdagingen aan, onderscheid je van anderen en levert een bijdrage aan de samenleving. Als je professionele rol wegvalt, kun je je afvragen: “Wat draag ik nu nog bij?” Zonder jouw professionele bijdrage, ga je je afvragen wat voor betekenis je nu nog hebt in de samenleving. Dat kan een groot gemis zijn, want ook hier verlies je een belangrijke levensinvulling en vervulling. Het kan het gevoel geven dat het leven zonder betekenis geen zin heeft.

4. Verlies van identiteit

Vraag iemand op een feestje: “Wat doe je?” en het antwoord is vaak een beroep: “Ik ben coach/trainer.” Werk wordt onderdeel van je identiteit. Als je je baan kwijtraakt, kan je identiteit ook wegvallen. Je vraagt je misschien af: “Wie ben ik zonder mijn functie?” Dat kan je zelfbeeld ondermijnen en je eigenwaarde aantasten. Wellicht krijg je nu het idee dat je nutteloos bent en straks een zielige werkloze. Dus door verlies van je baan verlies je een groot deel van je leven. Al met al kun je je ontredderd voelen en dat wil je liever vermijden.

BURN-OUT ALS VERLIESTRAUMA

Na een groot verlies is het belangrijk om op je eigen manier te rouwen en je emoties toe te laten. Maar dat is niet altijd gemakkelijk. Je vraagt je af, waarom gebeurt dit en waarom gebeurt dit met mij?

Veel mensen hopen dat als ze het rationeel begrijpen, ze het ook kunnen accepteren. Ze willen rust in hun hoofd. Maar inzicht alleen is niet genoeg. Verlies vraagt om emotionele verwerking.

Denk aan:

• Woede, om het gevoel van onrecht.
• Machteloosheid, omdat je geen invloed hebt.
• Moedeloosheid, omdat je geen perspectief ziet.
• Angst, voor de toekomst.
• Verdriet, om het verlies zelf.

Deze gevoelens kunnen overweldigend zijn. Toch ontstaat er pas ruimte als je je verzet opgeeft en het verdriet toelaat. Het huilen bevrijd je en brengt verzachting. Diepgaand rouwen geeft rust en ruimte, al verdwijnt de pijn meestal niet in één keer. Het verwerkingsproces is voor iedereen anders en hangt af van de zwaarte van het verlies.

Emoties: wat moet ik ermee?

Veel mensen worstelen met de vraag: Wat moet ik met mijn emoties? Misschien ben je opgegroeid met uitspraken als:

• “Niet bij de pakken neerzitten.”
• “Niet lullen, maar poetsen.”
• “Zet je eroverheen.”
• “Stel je niet aan.”

Maar emoties laten zich niet zomaar negeren. Ieder mens heeft emoties, of je dat nu wilt of niet. Ook als je zegt: “Ik heb er niets mee”, dan is dat jouw manier van omgaan met emoties.

Emoties onderdrukken maakt ze niet onschadelijk. Integendeel: ze kunnen zich op een andere manier uiten, bijvoorbeeld via lichamelijke klachten. Denk aan:

• Angst → misselijkheid of buikpijn
• Woede → maagklachten
• Verdriet → hoofdpijn

Iedereen heeft zijn eigen gevoelige plekken waar emotionele stress zich uit. Het is daarom belangrijk om emoties de ruimte te geven. Ze spelen een cruciale rol bij het verwerken van tegenslagen en teleurstellingen. De ratio kan analyseren, maar niet verwerken. Daarvoor zijn je emoties nodig. Een belangrijke functie van emoties is het verwerken van tegenslag en teleurstelling. Bij het loslaten van nare ervaringen hebben we onze emoties nodig.

Tot slot

Een burn-out is niet zomaar iets. Het is een ingrijpend verlies van gezondheid, structuur, identiteit en zingeving. Het doorbreekt fundamentele illusies over het leven en confronteert je met je kwetsbaarheid. Een burnout is daarom niet alleen een mentale of fysieke uitputting, maar kan ook worden beschouwd als een vorm van verliestrauma.

De weg naar herstel begint bij het erkennen van dit verlies en het durven voelen van alles wat erbij hoort.

Copyright: Marja Postema Emotionele intelligentie Academie

Heb je moeite om met emoties om te gaan?

De meeste mensen hebben geen onderwijs of opvoeding gehad in het omgaan met emoties. Terwijl emoties de basis van onze persoonlijkheid vormen en ze zorgdragen voor ons welzijn.

Wil je inzicht krijgen in de oorzaak van jouw burn-out?

Wil je een beter inzicht krijgen in jouw valkuil?

Wil je leren beter in balans te leven en werken?

Wil je meer leren voelen en benoemen van je emoties en je behoeften?

Ik, Marja Postema, help je graag d.m.v. individuele coaching of de opleiding Emotioneel Meesterschap.

Neem contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.

Een intake-, kennismakingsgesprek is gratis.

OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP

Deze diepgaande opleiding is een boeiende ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk, karakterstructuren en traumawerk.

Met het bijbehorende boek ‘Emoties, wat moet ik ermee?’ krijg je waardevolle inzichten en handvatten om je cliënten te ondersteunen in hun emotionele reis.

Bereid je voor op een levendige, ervaringsgerichte ontdekkingsreis! Met een ideale groepsgrootte van maximaal negen deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. De aanpak van Marja Postema, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en haar persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat ze een methode heeft ontwikkeld die de bron van ineffectief gedrag bloot legt en de belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.

Voor iedereen die al even bezig is met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling.

Voor iedereen die behoefte heeft aan verdieping, verheldering en aan het oplossen van hardnekkige patronen.

Voor iedereen die vat wil krijgen op verschillende vormen van conditionering.

De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.

Meld je aan via het contactformulier voor een gratis intake/kennismakingsgesprek

VESB:

De opleiding Emotioneel Meesterschap is geaccrediteerd bij de VESB (de Vereniging voor Erkende Stress- en Burn-outcoaches).

Deze aanvullende verdiepende opleiding kun je volgen in Nederland.

Zowel de coaching als de opleiding is in Amersfoort.