In dit artikel geef ik inzicht in de angstige hechtingsstijl: de symptomen, oorzaken en aanpak. En vooral het effect ervan op een intieme relatie, zoals verlatingsangst en angst voor afwijzing.
Ik ben Marja Postema.
In mijn coachingspraktijk help ik meer dan dertig jaar volwassenen die moeite hebben met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk.
In mijn coaching werk ik praktisch, nuchter en diepgaand waar dat nodig is, zonder zweverigheid, zodat je weer grip krijgt op jezelf en je leven.
In mijn coachingpraktijk zie ik vaak dat wanneer cliënten een sterk verlangen naar intimiteit en geborgenheid hebben, bang zijn dat de partner niet dezelfde mate van nabijheid wil. Daardoor gaan ze zich zorgen maken of de partner wel echt van ze houdt.
Herken je dit:
Dit kan een controlerende houding bij je veroorzaken, waarbij je zijn of haar doen en laten in de gaten houdt. Tot ergernis van je partner, die hierdoor een verstikkend gevoel kan krijgen. Als je partner zich te veel geclaimd voelt, is de kans groot dat hij of zij juist meer afstand van je neemt, waardoor je het tegenovergestelde bereikt van waar je naar verlangt.
Je hebt de neiging om gedrag van je partner negatief te interpreteren. Alles wat je partner doet, wordt vanuit één perspectief beoordeeld: houdt hij of zij van mij, of niet? Door gevoelens van onzekerheid en onrust kom je tot ongenuanceerde verwijten, waardoor je je partner eerder van je afduwt dan dat hij of zij dichtbij je wil zijn.
De angst om niet goed, mooi of interessant genoeg te zijn, en de angst voor verlating die daaruit voortkomt, kan je enorm verlammen of veel stress geven. Hierdoor heb je moeite om te ontspannen of gewoon van het leven te genieten.
Je worstelt met een valse hoop: als je maar precies doet wat je partner verlangt, dan komt het wel goed. Dan krijg je de bevestiging die je nodig hebt. Dit kan een eindeloos proces worden, alleen al omdat je nooit zeker weet wat je partner precies van je verlangt. Deze worsteling kan je volledig in beslag nemen, waardoor je veel piekert en geen tijd en ruimte meer ervaart voor fijne bezigheden met vrienden en familie.
Wanneer je iemand nog maar kort kent, check je voortdurend je telefoon om te zien of hij of zij al iets heeft laten horen. Als dat niet zo is, word je angstig en onzeker of diegene nog wel interesse in je heeft. Je bent geneigd te denken dat je iets verkeerd hebt gedaan. Ben je langer in een relatie, dan houdt deze onzekerheid niet op. Je blijft een overdreven behoefte houden aan goedkeuring en bevestiging, over jezelf en over de relatie. Dat kan voor je partner erg irritant zijn. Dat besef je misschien ook, maar je onzekerheid niet uiten geeft zoveel spanning dat dit moeilijk vol te houden is.
Bij gebrek aan bevestiging dat je partner van je houdt en betrokken is bij je, kom je terecht in een diep gevoel van niet goed genoeg zijn. Deze (zelf)afwijzing is moeilijk te verdragen.
In een gezonde relatie hebben partners ook een eigen leven, met eigen vrienden en bezigheden. Maar in jouw relatiebeeld past dat niet. De behoefte van je partner aan een eigen leven trek je je persoonlijk aan, doordat je denkt dat je partner dan niet van je houdt omdat hij of zij niet alles met jou samen wil doen.
Doordat je geen vertrouwen hebt in de liefde van je partner, wil je steeds controle uitoefenen op zijn of haar doen en laten. Je hebt snel het gevoel dat je niet krijgt wat je nodig hebt en bent geneigd jezelf hiervan de schuld te geven. Hierdoor beland je in zelfafwijzing, zelfkritiek en gevoelens van schuld en schaamte.
Je sterkste angst is de angst voor afwijzing: niet goed genoeg zijn en verlaten worden. Dit gaat gepaard met het gevoel totaal afgewezen te worden en de overtuiging dat je niet in staat bent het alleen te redden.
Verlatingsangst legt een grote claim op de relatie en kan ervoor zorgen dat relaties steeds stuklopen. Hierdoor ontstaat het gevoel dat je telkens faalt, waardoor onzekerheid en angst alleen maar groter worden. Een angstige hechtingsstijl veroorzaakt veel spanning in de relatie bij beide partners en kan leiden tot codependentie. Codependentie betekent dat je een sterke afhankelijkheid ervaart van je partner voor waardering en bevestiging, waardoor je jezelf voortdurend aanpast aan de behoeften van de ander.
Vraag de gratis lijst met 28 symptomen aan die je duidelijkheid geven tot in hoeverre jij last hebt van een angstige hechtingsstijl.
De angst voor verlating en afwijzing, gecombineerd met voortdurende alertheid, zorgt ervoor dat je partner het gevoel kan krijgen zich steeds te moeten verantwoorden en zich verstikt voelt. Dit kan leiden tot spanningen, ruzies en vlucht- en vechtgedrag in de relatie. Vaak is er ook sprake van een combinatie met een partner die juist bindingsangst heeft, wat kan zorgen voor een bijna onmogelijke dynamiek.
Wat is verlatingsangst?
Verlatingsangst is, zoals het woord al zegt, de angst om verlaten te worden door je partner. Hierdoor ben je overmatig bezig met het doen en laten van je partner, op zoek naar signalen dat hij of zij je gaat verlaten. Je vertaalt gedrag van je partner direct naar de mate van dreiging om verlaten te worden. Andere interpretaties, die niets met jou te maken hebben, krijgen geen ruimte in je denken. Daarnaast pas je jezelf voortdurend aan, aan de behoeften van je partner, in de hoop dat hij of zij je dan niet zal verlaten. Hierdoor raak je jezelf en je eigen behoeften volledig kwijt.
Oorzaak van verlatingsangst
Verlatingsangst wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een onveilige hechting in de kindertijd. Het hechtingspatroon dat je toen hebt ontwikkeld, dient zich vaak opnieuw aan in volwassen relaties. De manier waarop je je hecht aan je partner is vergelijkbaar met hoe je je als kind aan je ouders hechtte.
De drie belangrijke hechtingsstijlen
John Bowlby (1907–1990) was een Britse psychiater en psychoanalyticus. Hij is bekend als de grondlegger van de hechtingstheorie. Bowlby stelde dat de emotionele band tussen een kind en zijn primaire verzorger van cruciaal belang is voor een gezonde emotionele en sociale ontwikkeling. Volgens hem vormt deze vroege hechtingsrelatie een innerlijk model dat invloed heeft op hoe iemand later relaties aangaat, met intimiteit omgaat en vertrouwen ervaart. Zijn werk legde de basis voor het denken over veilige, angstige en vermijdende hechtingsstijlen en heeft grote invloed gehad op de psychologie, opvoeding en therapie.
Er zijn drie belangrijke patronen te herkennen in het omgaan met intimiteit in een liefdesrelatie, die overeenkomen met de hechtingsstijlen die bij kinderen worden waargenomen.
Veilig gehechte kinderen voelen zich later als volwassene op hun gemak bij intimiteit en bij warme, liefdevolle relaties. Ze maken zich niet snel zorgen over verlating of over het verlies van onafhankelijkheid. Daarom wordt dit de veilige hechtingsstijl genoemd.
Angstig gehechte kinderen kunnen later verlangen naar samensmelting met een partner. Tegelijkertijd zijn ze angstig en onrustig over de vraag of ze deze intimiteit en liefde wel zullen krijgen. Het vertrouwen in de ander kost moeite. Daarom heet het de angstige hechtingsstijl of verlatingsangst.
Vermijdend gehechte kinderen ervaren later in hun leven intimiteit als een bedreiging voor hun onafhankelijkheid en proberen nabijheid te beperken. Daarom noemen we dit de vermijdend hechtingsstijl of bindingsangst.
Lees meer over de verschillende hechtingsstijlen
Loskomen van een angstige hechtingsstijl
Stap 1. Bewustwording
De eerste stap is herkennen en erkennen dat je hier last van hebt. Zolang je de schuld bij je partner legt, of gelooft dat je nu eenmaal steeds de verkeerde partners treft, kom je niet verder. Wanneer je je bewust wordt van je triggers, irreële gedachten en aannames, kun je hier invloed op gaan uitoefenen.
Stap 2. Onderzoek naar de bron van je angsten
De pijn en angst die je in de relatie ervaart, zijn symptomen van een onveilige hechting. Door stil te staan bij de oorsprong van je angst, zelfafwijzing en gebrek aan eigenwaarde, kun je meer compassie ontwikkelen voor wat je als kind hebt meegemaakt.
Stap 3. Traumaverwerking
Met behulp van een traumaverwerkingsmethode, die ik gebruik, kun je deze kinderervaringen helen. Dit helpt je om onderscheid te maken tussen de beleving van toen en een volwassen kijk op relaties nu.
Stap 4. Emotieregulatie
We hebben allerlei strategieën om niet met emoties om te gaan: vermijden, negeren, onderdrukken, afreageren of zelfs exploderen. Wanneer je het gevoel hebt dat emoties je overkomen of door iemand anders worden veroorzaakt, kom je niet verder. Het is belangrijk om helder te krijgen in welke situaties, of bij welk gedrag van anderen, jij emotioneel geraakt wordt. Dit zijn de triggers die een emotie activeren. Het leren omgaan met emoties begint bij het herkennen van deze triggers, met als doel jezelf te kunnen kalmeren en objectiever naar een situatie of het gedrag van de ander te kijken.
Stap 5. Zelfliefde en eigenwaarde ontwikkelen
Tot zelfliefde komen is een proces van inzicht krijgen in alles wat je daarin belemmert: alles wat in de weg staat. Vaak gaat het om overtuigingen en aannames waardoor je denkt geen recht te hebben op liefde, of het gevoel hebt dat je liefde niet waard bent. Deze overtuigingen hebben geleid tot bepaald gedrag: gedrag waarin je jezelf inhoudt, aanpast, terugtrekt, jezelf geweld aandoet of jezelf overschreeuwt.
Stap 6. Je eigenheid ontdekken en je autonomie ontwikkelen
Het beeld dat ik heb bij iemand met een sterk ontwikkelde autonomie is dat van een cowboy of cowgirl. Je staat stevig op eigen benen. Je gaat je eigen gang, doet waar je behoefte aan hebt, neemt je ruimte in en stelt je grenzen naar anderen. Je hebt geen moeite om ‘nee’ te zeggen. Als iemand je iets vraagt, sta je eerst stil bij de vraag of jij daar wel zin in hebt. Je vindt het prettig om op jezelf te zijn en neemt volledige verantwoordelijkheid voor, en regie over, je eigen leven.
Stap 7. Zorg dragen voor je behoeften
Een relatie kan een veilige basis zijn, maar het is belangrijk om daarnaast een eigen sociaal netwerk te hebben met fijne vrienden, collega’s en familie. Je kunt niet verwachten dat je partner al je behoeften vervult. Omdat je zo gericht bent op het voldoen aan verwachtingen van anderen, kan het lastig zijn om je eigen behoeften te verwoorden. Voordat je zorg kunt dragen voor je behoeften, zul je daarom eerst moeten ontdekken wat jouw behoeften eigenlijk zijn.
Je ziet dat het oplossen van angst en zelfafwijzing die voortkomen uit een hechtingstrauma niet vanzelf gaat en niet ‘even’ te fixen is. Hier heb je ondersteuning bij nodig: aan de ene kant om oude pijn te verwerken, en aan de andere kant om zelfliefde en eigenwaarde op te bouwen.
Wil je loskomen van de angst voor afwijzing en verlating?
Merk je dat je steeds vastloopt in dezelfde relatiedynamiek?
Wil je leren om meer van jezelf te houden?
Wil je je eigenwaarde ontwikkelen, zodat je grenzen kunt aangeven en eisen kunt stellen in een relatie?
Wil je leren om jezelf niet meer te verliezen in de relatie?
Wil je leren hoe je een emotioneel niet beschikbare partner kunt loslaten?
Wil je ontdekken wie je bent en wat jou, los van alles, de moeite waard maakt?
Blijf hier niet alleen mee rondlopen. Verlatingsangst verdwijnt niet vanzelf. Persoonlijke begeleiding helpt je om deze patronen bij de kern aan te pakken. Door nu begeleiding te zoeken, voorkom je dat angst je relaties blijft bepalen.
Inzicht is niet genoeg om te veranderen. Angstige hechtingspatronen vragen om professionele begeleiding en emotionele verwerking. Met de juiste ondersteuning is verandering wél mogelijk.
In een veilige één-op-één setting onderzoeken we samen wat jouw angst voedt en hoe je hier anders mee om kunt gaan.
Wil je onderzoeken wat persoonlijke begeleiding voor jou kan betekenen? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Samen kijken we of mijn begeleiding past bij jouw situatie en hulpvraag.
Liefdevolle relaties zijn mogelijk, juist als je de moed hebt om je geschiedenis onder ogen te zien.
Ik, Marja Postema help je graag d.m.v. individuele coaching of de opleiding Emotioneel Meesterschap
Tijdens de coaching maak ik gebruik van de Identiteitsgerichte Psychotrauma therapie. Het is een methode waarin je als volwassene contact maakt met jouw kind ervaringen, zonder daarin overweldigd te raken. Je blijft in de waarnemende volwassen positie en doorleeft tegelijkertijd jouw ervaringen in de kindertijd.
Neem contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.
OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP
Deze diepgaande opleiding is een boeiende ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk, karakterstructuren en traumawerk.
Met het bijbehorende boek ‘Emoties, wat moet ik ermee?’ krijg je waardevolle inzichten en handvatten voor jezelf en eventueel om cliënten te ondersteunen in hun emotionele reis.
Met een ideale groepsgrootte van maximaal zes deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. In de opleidingsgroep steunen deelnemers elkaar. Je krijgt ruimte om je proces – met alle obstakels én overwinningen – te delen. Je zult merken dat jij de regie over je leven kunt nemen. Door te delen wat je bezighoudt, kun je echte intimiteit ervaren, jezelf beter leren begrijpen en emoties toelaten.
Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.
Voor iedereen die bezig wil zijn met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling.
Voor iedereen die behoefte heeft aan verdieping, verheldering en aan het oplossen van hardnekkige patronen.
Voor iedereen die vat wil krijgen op verschillende vormen van conditionering en loyaliteit
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan via het contactformulier voor een gratis intake/kennismakingsgesprek
Coaching en de opleiding vinden plaats in Amersfoort.
