Hoe overwin je een persoonlijke crisis?
En hoe houd je, midden in alle chaos, je hoofd boven water?
Je plant je leven niet met de gedachte dat er van alles mis kan gaan. Meestal ga je ervan uit dat het loopt zoals jij het voor ogen hebt. Misschien ben je zelfs opgegroeid met het idee dat alles mogelijk is, als je het maar écht wilt. En dan komt er iets dwars door je leven heen, iets wat je niet had voorzien.
Wat is een persoonlijke crisis?
Een persoonlijke crisis is een ingrijpende gebeurtenis waardoor je uit evenwicht raakt. Ze is doorgaans niet gepland, niet bedoeld en verstoort het leven zoals jij het had uitgestippeld. Omdat zo’n crisis je hele bestaan overhoop gooit, gaan er vaak hevige emoties mee gepaard.
Denk bij een persoonlijke crisis aan situaties als:
- Ontslag na tientallen jaren loyaliteit aan één werkgever.
- Je partner vertrekt na een jarenlange relatie, zonder dat je het echt begrijpt.
- Jijzelf vertrekt na een jarenlange relatie, omdat je je genoodzaakt voelt om te gaan, terwijl je geen financiële middelen hebt en geen werkervaring doordat je altijd voor de kinderen hebt gezorgd.
- Het faillissement van je bedrijf.
- Het onverwachte overlijden van je partner of kind.
- Een ernstig zieke partner of kind.
- Een ernstig verkeersongeluk met langdurige revalidatie, van jezelf of je partner.
- Een burn-out terwijl jij jezelf meer ziet als een onoverwinnelijk persoon.
Een persoonlijke crisis maakt het moeilijk om normaal te functioneren
Het is volkomen normaal en menselijk om overweldigd te worden door emoties als angst, verdriet, machteloosheid, wanhoop en woede. Die emoties helpen je juist om nare en moeilijke gebeurtenissen te verwerken.
Crises horen bij het leven. Dat weten we rationeel wel, maar als het leven tegenzit, op het gebied van werk, relaties, vriendschappen, financiën, wonen of ambities, dan hangt het van je copingstrategie af hoe je ermee omgaat.
Wat maakt het moeilijk om een persoonlijke crisis te overwinnen?
Het gevoel gefaald te hebben
Falen, in de betekenis dat iets je niet gelukt is, kan een realistische conclusie zijn. Bijvoorbeeld wanneer je je slecht hebt voorbereid en daardoor zakt voor een belangrijk examen, of wanneer je geen aandacht en zorg besteedt aan je relatie en je partner op een gegeven moment de relatie verbreekt. Dat zijn situaties met een duidelijke oorzaak en een gevolg. Ze blijven nare ervaringen, maar je kunt ervan leren.
Het gevoel van falen is echter sterk persoonlijk gekleurd. Het hangt samen met de verwachtingen die je jezelf oplegt, of die je omgeving aan jou stelt. Verwacht je van jezelf een soort perfectie, dan zul je al snel het gevoel hebben te falen, want perfectie is onmogelijk. Stel je jezelf geen onhaalbare eisen en ben je in staat te zien dat je niet overal invloed op hebt, dan zul je minder snel het idee krijgen dat je gefaald hebt. Meer over hoe je zelfbeeld hierop inwerkt:
Lees het artikel Wie je denkt dat je bent en wie je bent.
Het gevoel van falen roept vaak gevoelens op van schaamte, schuld, hulpeloosheid, machteloosheid of zelfs paniek en angst voor afwijzing.
Zaken waar je geen invloed op hebt
Denk aan ontslag omdat de organisatie moet inkrimpen, een partner of kind dat ernstig ziek wordt of plotseling overlijdt, of bureaucratie die je verhindert te doen waar je goed in bent. Wanneer je geen invloed hebt, kun je je enorm machteloos voelen en de neiging krijgen om als Don Quichot te blijven vechten vanuit een valse hoop op verandering. Dat brengt je echter verder van huis. De kunst is om datgene waar je geen invloed op hebt los te laten, door de pijn die het veroorzaakt te verwerken.
De perfecte wereld van social media
Op social media bestaan geen crisissen. We laten alleen zien wanneer we gelukkig, geslaagd en succesvol zijn. We doen alsof moeilijke periodes niet bestaan. Als het leven dan even niet meewerkt, kun je je schamen of jezelf een loser voelen, terwijl iedereen om je heen ogenschijnlijk probleemloos door het leven gaat.
Ongezonde copingstrategieën
Ccopingstrategieen zijn manieren om emotionele stress te verminderen of beheersbaar te maken. Hoe jij op een situatie reageert, wordt beïnvloed door je ervaring, kennis en vaardigheden, je gemoedstoestand en je zelfbeeld. Weet je effectief met een situatie om te gaan, dan ontstaat er geen overmatige stress. Dit noemen we actieve coping.
Wil je weten welke copingstrategieën er zijn? Vraag de lijst aan met strategieen.
Een persoonlijke crisis emotioneel verwerken
Je kunt wanhopig verdriet voelen als je partner of kind ernstig ziek is, of als je partner je verlaat. Je kunt woedend worden als je onterecht wordt ontslagen. Wanneer je ooit hebt besloten dat je geen emoties wilt voelen, is dat een hard gelag, want emoties laten zich niet onderdrukken. Ze dienen zich dan op andere manieren aan: via onrust, depressie, slapeloosheid of lichamelijke spanning.
Emoties vermijden
Wanneer je bij een persoonlijke crisis overweldigd raakt door allerlei emoties, kun je als redmiddel grijpen naar een instinctieve vermijdingsstrategie. Bij de een is dat vluchtgedrag: een gevoel van lamgeslagen zijn, er niet over nadenken, afleiding zoeken of naar de drank grijpen. Bij een ander bestaat de instinctieve reactie uit vechten: boos worden, anderen de schuld geven, wraakacties bedenken of ander opstandig gedrag. Bij sommige mensen veroorzaakt stress een bevries-reactie; een totale passieve overgave waarbij je niet in staat bent om in beweging te komen. Deze vermijdingsstrategieën helpen je niet bij het verwerken van een overweldigende gebeurtenis; ze zorgen ervoor dat je de realiteit niet onder ogen kunt komen.
Wil je weten hoe je emoties vermijd? Vraag de lijst met vermijdings strategieen aan?
Handvatten voor het omgaan met een persoonlijke crisis
Om te voorkomen dat je verdrinkt in schuldgevoel of het gevoel dat je mislukt bent, maar ook om te vermijden dat je iedereen de schuld geeft en jezelf niet in de spiegel kijkt, is het goed om bij de volgende vragen stil te staan. Ze helpen je om realistisch inzicht te krijgen in de situatie:
- Wat is jouw aandeel in deze situatie?
- Wat was jouw verantwoordelijkheid in deze situatie?
- Wat was de verantwoordelijkheid van de ander(en)?
- Waren er signalen die de uitkomst al voorspelden?
- Wat heb je verzuimd te doen?
- Wat had je anders kunnen doen?
- Waar moet je de volgende keer rekening mee houden?
- Heb je advies van anderen genegeerd?
- Waar lag je invloed? Waar had je geen invloed?
- Welke vaardigheden miste je in deze situatie?
- Welke controle ben je verloren? Hoe erg is dat?
- Wat kun je leren van deze situatie?
- Hoe kun je een soortgelijke situatie voorkomen?
- Wat is jouw uitdaging?
Een persoonlijke crisis als kans
“Life is what happens to us while we are busy making other plans.”
— Allen Saunders (bekend gemaakt door John Lennon)
Een persoonlijke crisis voelt als een crisis; zeker niet als een kans, maar eerder als falen of mislukken. Toch maak ik, in mijn coachingspraktijk, vaak mee dat cliënten aan het einde van een coachtraject zeggen: ‘Ik ben gegroeid. Mijn leven heeft een positieve wending gemaakt. Ik heb mezelf beter leren kennen en maak keuzes die ik anders nooit had gemaakt.’ Allemaal dankzij een persoonlijke crisis.
Een persoonlijke crisis zet je aan tot reflectie
Je gaat je afvragen wat de waarde van jouw leven is en wat voor jou het belangrijkste is. Misschien maak je andere keuzes in werk, relatie, in de omgang met je kinderen of vrienden. Er kunnen nieuwe prioriteiten ontstaan. Door het besef van de eindigheid van het leven kun je besluiten er meer uit te halen. Door het herhaaldelijk vastlopen in relaties kun je besluiten in therapie te gaan en te onderzoeken wat daaraan ten grondslag ligt.
Wie weet krijgt werk een andere plek in je leven en vind je het belangrijker om bij te dragen aan het welzijn van mensen, in plaats van te jagen op materie of succes.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Over de auteur:
Marja Postema is coach met meer dan 30 jaar ervaring in het begeleiden van volwassenen die worstelen met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk.
Ze werkt praktisch, nuchter en diepgaand, zonder zweverigheid.
Ze is ook auteur van Emoties, wat moet ik ermee? en ABC van 15 emoties.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Hulp nodig bij het overwinnen van een persoonlijke crisis?
Wil je beter met emoties leren omgaan en grip krijgen op moeilijke periodes in je leven?
Ik, Marja Postema, nodig je uit voor een gratis, vrijblijvend kennismakingsgesprek. Samen kijken we waar je tegenaan loopt, wat je wilt veranderen en of mijn aanpak bij je past.
Neem vrijblijvend contact op via de contactpagina of bekijk de coaching mogelijkheden.
Of overweeg de opleiding Emotioneel Meesterschap:
Een diepgaande ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk-kindwerk en traumawerk.
Met maximaal zes deelnemers, in een veilige leeromgeving.
De coaching en opleiding vinden in Amersfoort plaats.
Online coaching is ook mogelijk.
