U bent hier: Home » Artikelen over boosheid » Wanneer is boosheid constructief?

Wanneer is boosheid constructief?

omgaan met boosheid

Boosheid is één van de pezen van de ziel

Engelse uitdrukking

Boosheid is een sterke energie die zorgt voor een krachtige impuls om in beweging te komen. Boosheid is een oerkracht die je zonder schroom uitte in de eerste jaren van je leven om je te verzetten tegen angst en onlustgevoelens.

Onbehagen en angst worden in de jeugd veroorzaakt door intensieve frustraties zoals honger, kou, pijn, verstoring van het eigen ritme en van de leefruimte, overbelasting van de zintuigen en beperking van de bewegingsvrijheid, overheersing van de eigen-ik door teveel overweldigende nabijheid, ingrijpen van anderen en eenzaamheid. Angst bestaat in deze periode dus vooral uit intensieve gevoelens van onrust; in deze situatie vallen bij de baby angst en agressie tijdelijk nog praktisch samen; datgene wat onbehagen en angst teweegbrengt, brengt tegelijkertijd agressie en woede teweeg.

UIT: Het wezen van de angst

Je wordt meestal boos wanneer dat wat waardevol voor je is, geweld wordt aangedaan. Dat kunnen je kinderen, partner of je werk zijn maar ook geloofsopvattingen, principes of ambities. Boosheid ondersteunt je in het vechten voor datgene dat waardevol voor je is. Het helpt je om voor jezelf op te komen en het geeft je kracht. Stel je voor dat je iets belangrijks wilt zeggen maar men valt je voortdurend in de rede. Je raakt steeds meer geïrriteerd. Deze irritatie kan je helpen om je uit te spreken. Door de krachtige energie kom je gemakkelijker in beweging en ga je er letterlijk en figuurlijk steviger door staan. Boosheid is constructief wanneer de intensiteit van de boosheid in verhouding staat tot de situatie en de boosheid leidt tot effectief gedrag.

Sommige mensen worden boos wanneer ze het idee hebben dat zij of anderen oneerlijk of onrechtvaardig behandeld worden. Boris Dittrich is een voorvechter voor homorechten in de wereld. Het onrecht wat homo’s wordt aangedaan maakt hem boos. Deze emotie geeft hem de motivatie en de energie om hier tegen te vechten en probleemoplossend gedrag in te zetten:

Dat je geboren wordt zoals je bent met je seksuele oriëntatie in een land waar het politieke systeem zegt: ‘We stellen het strafbaar’. Dat je dan lukraak gearresteerd kan worden, verkracht kan worden in een politiebureau en dat er niemand is die een vinger naar je uitsteekt. Dat je zo weerloos bent, zo totaal overgeleverd aan mensen die het op jou hebben gemunt. Dat vind ik zo onrechtvaardig en zo intens gemeen, dat ik me met al mijn vezels wil inzetten voor de strijd daartegen.

Uit: Interview met Boris Dittrich. Volkskrant bijlage 2009

Boosheid is functioneel wanneer je het gebruikt om je grenzen aan te geven. Dat kunnen allerlei situaties zijn, bijvoorbeeld wanneer iemand eindeloos tegen je aan klaagt zonder je toestemming, een verkoper je min of meer dwingt tot een aankoop of een collega je seksueel intimideert.

In de TVserie Fawlty Towers zien we John Cleese als de eigenaar van het hotel, om gaan met zijn gasten die over de grenzen gaan van zijn tolerantievermogen. De keuken is voor hem de uitlaatplek van zijn woede. De klapdeurtjes tussen de keuken en het restaurant zijn de magische grens tussen zijn aangepaste vriendelijkheid en zijn aan wanhoop grenzende woede.

Grenzen stellen is een belangrijk onderdeel van de opvoeding. Dat is voor menig ouder een lastige taak en kan de impuls oproepen om je kinderen achter het behang te plakken. Kleine kinderen vragen om duidelijke grenzen omdat ze willen uitproberen hoe ver ze kunnen gaan. Deze functionele boosheid hoeft niet altijd gepaard te gaan met schreeuwen of zelfs stemverheffing. Het gevoel van boosheid kan voldoende zijn om duidelijk en direct te zeggen wat je wel of niet wilt. Op de Middelbare school had ik een leraar die ging fluisteren als hij boos was. Maar de energie van zijn boosheid was als een gevaarlijke vlam die door het fluisteren heen schoot. Hij had geen last van vervelende, ongehoorzame leerlingen.

Jan Marijnissen, ex fractievoorzitter van de Socialistische Partij, geeft aan hoe de energie van boosheid kan werken:

In de politiek is boos worden gevaarlijk, want dan gaat de emotie met je aan de haal. Je moet proberen de emotie te sublimeren. Boosheid is de engine, niet de auto. Het gaat erom dat je met het stuurwiel richting geeft aan die energie. Dat je niet het toonbeeld van woede wordt, maar het toonbeeld van engagement. En dat ziet er ook anders uit, in het debat en op tv. Stampvoetend achter de katheder staan, dat is het niet.
VPRO Gids 2009

Vanwege de sterke energie kan boosheid een bron zijn van gedrevenheid die je ondersteunt wanneer je een prestatie wilt leveren zoals bij sport, in de wetenschap of gewoon bij een spelletje Mens Erger Je Niet. Boosheid kan een drijfveer zijn om te bewijzen dat je iets in je mars hebt. Daarnaast kan het ook een bron van hartstocht zijn die expressief wordt gemaakt door middel van Kunst.

Naast de behoefte om mijn ervaringen in het ontwikkelen van mijn emoties op papier te zetten werd ik voor een groot deel gedreven door boosheid dat veel boeken over emoties niet te lezen zijn voor een leek. Of ze zijn te wetenschappelijk, te therapeutisch, te specialistisch of ze staan vol met voorbeelden uit de literatuur en films die lang niet iedereen heeft gelezen of gezien.

Het is een menselijke behoefte om controle over je leven en dat van je kinderen en huisdieren te willen hebben. Wanneer het niet gaat zoals je zou willen dat het gaat wordt je boos maar eigenlijk voel je je machteloos. Het uiten van deze boosheid kan opluchten. Wanneer het je bijvoorbeeld niet lukt om een Ikea kast in elkaar te zetten kun je uit frustratie en machteloosheid de kast in elkaar slaan. Dat lucht op maar ondertussen zit je nog steeds zonder kast. Het wordt destructief wanneer je anderen daarmee belast. Een ouder die voortdurend vanuit machteloosheid boos wordt op zijn kind draagt niet bij tot het welbevinden van dit kind.

Frustratie  is een emotionele reactie wanneer je belemmerd wordt in het verwezenlijken van je doel, verwachting of behoeften. Dat kan iets kleins zijn zoals wanneer je de deksel niet van de jampot krijgt, je veter van de schoen knapt en je haast hebt of wanneer je de sleutels van de auto niet kunt vinden. Frustratie uit zich snel in boosheid terwijl het eigenlijk meer een gevolg is van een gevoel van machteloosheid. Omdat je frustratie tolerantie in je kinderjaren wordt opgebouwd maakt het veel uit in wat voor gezin je bent opgegroeid. Wanneer je bijvoorbeeld verwend bent opgevoed, is de kans groot dat je frustratie tolerantie laag is omdat je niet gewend bent om met weerstand om te gaan. Weerstand daagt je uit om te vechten of volharden. Als je in een groot gezin bent opgevoed waarin je niet altijd je zin kreeg, verloor met spelletjes of gekoeioneerd werd door oudere broers of zussen dan heb je waarschijnlijk leren omgaan met frustratie. Kun je frustratietolerantie vergroten? Uiteraard kun je later in je leven frustratie tolerantie opbouwen. Enerzijds door je opvattingen over een frustrerende situatie te veranderen en anderzijds door langdurige frustrerende ervaringen mee te maken zoals een periode van werkloosheid of een lichamelijke beperking. Een dergelijke situatie kan je uitdagen om in jezelf te blijven geloven. De boosheid die door frustratie opkomt, kun je leren te gebruiken als inspiratie om in actie te komen. Zo kun je in plaats van apathisch te worden omdat je geen baan kunt krijgen onderzoeken of je vrijwilligerswerk kunt doen. Op die manier kan boosheid constructief voor je werken.

Woede is als een krijsende baby die om aandacht vraagt. De baby wil dat zijn moeder hem in haar armen neemt en omhelst. Jouw woede is als het ware jouw baby en jij bent de moeder ervan. Alleen maar je woede omarmen, rustig in- en uitademen, dat is goed genoeg.”
Thich Nhat Hanh

Boosheid is constructief wanneer het je kracht geeft om in beweging te komen; het kan je de energie geven voor jezelf op te komen; dat wat je dierbaar is te verdedigen; je grenzen aan te geven; een prestatie leveren en uiting te geven aan frustratie.

Mocht je behoefte hebben aan ondersteuning omdat je moeite hebt boosheid constructief in te zetten of omdat je moeite hebt om boosheid te ervaren of te uiten dan kun je contact met mij opnemen. Ik kan je helpen door middel van persoonlijke coaching of door deel te nemen aan de training Emotioneel Meesterschap.

De training Emotioneel Meesterschap is een intensief traject van vijf losse dagen, waarin je leert om beter tot je recht te komen. Je krijgt op een diep niveau inzicht in jezelf en in de functie van emoties zodat meer voldoening haalt uit het leven en uit je werk. Elke maand kom je een dag samen gedurende vijf maanden en krijg je inzicht, ervaringen, verdieping, feedback en ondersteuning t.a.v. je persoonlijke leerdoel. Daarnaast krijg je huiswerk opdrachten. De training is zowel voor particulieren als voor organisaties. Lees meer

Extra eenmalig aanbod

Mocht je meer inzicht willen in de aspecten die jou hebben beïnvloed en vat krijgen op jouw gedragspatronen? In een kerngesprek van 50 minuten voor 50 euro help ik je hierop antwoord te geven. Meld je aan via het contactformulier.

Copyright Marja Postema

www.omgaanmetemoties.nl

mm

Marja heeft twintig jaar ervaring in het begeleiden van mensen bij de ontwikkeling van hun Emotionele Intelligentie en is auteur van het boek 'Emoties wat moet ik ermee?' Marja heeft een methode ontwikkeld die zich richt op vier niveaus van leren: rationeel, emotioneel, fysiek en gedragsmatig. Dit leidt tot een diepgaande persoonlijke ontwikkeling met blijvend resultaat. Ze is getrouwd, heeft een volwassen dochter en woont en werkt in Amersfoort.

https://www.omgaanmetemoties.nl