Wat is de betekenis van frustratietolerantie?
Frustratietolerantie is het vermogen om teleurstelling en tegenslag te verdragen zonder de moed op te geven, wild om je heen te slaan, je af te reageren of in een depressie weg te zakken.
Een hoge frustratietolerantie betekent dat je een teleurstelling kunt incasseren. Het is een natuurlijke en normale reactie om je bij een teleurstelling verdrietig te voelen en wellicht te huilen. Huilen is een manier om teleurstelling te verwerken. Vervolgens ga je weer door met je leven en zoek je naar een oplossing of maak je andere keuzes. Een hoge frustratietolerantie is verbonden met een hoge mentale en emotionele weerbaarheid.
Bij een lage frustratietolerantie heb je moeite om teleurstelling of tegenslag te incasseren en te accepteren. Je wordt eerder woedend en geeft anderen de schuld, of juist jezelf, waardoor je tot de conclusie komt dat je een loser bent. Je kunt impulsieve besluiten nemen, waardoor je gaat vechten tegen onmogelijke tegenstanders waar je nooit van zult winnen, of je geeft ‘alles’ op. Hierdoor laat je kansen liggen en ga je nieuwe uitdagingen vermijden. Waar het in feite op neerkomt, is dat je weinig frustratie kunt verdragen.
Frustratie leidt tot meerdere emoties
Frustratie leidt vaak tot meerdere emoties, zoals machteloosheid, wanhoop, verdriet, angst, boosheid en woede. Het kan ook leiden tot gevoelens van schaamte en schuld. Om al deze emoties te vermijden is er een voor de hand liggende strategie: klagen en anderen de schuld geven. Je wilt immers niet het gevoel hebben dat het aan jou ligt. Je denkt: “Dat heb ik weer. Waarom moet mij dit nu overkomen?”
Het leven gaat soms niet zoals je graag wilt
Iedereen maakt wel eens een periode mee waarin je het niet meer ziet zitten, alles tegen lijkt te werken of niets lukt. Je liefdesrelatie eindigt. Je krijgt ontslag. Je wordt afgewezen voor een baan die volgens jou perfect bij je kwaliteiten past. Je wordt bij het daten vaak afgewezen.
Het kan nog ingrijpender zijn: je verliest een dierbare vriend of familielid door ziekte of een ongeluk. Iedereen krijgt een portie moeilijke gebeurtenissen te verwerken, de één een grotere, de ander een kleinere.
Zolang je denkt dat de essentie van het leven presteren en succes hebben is, zit je op een verkeerd spoor. Eén van de essenties van het leven is dat je leert omgaan met alles wat je niet had gepland. Meestal noemen we dit mentale weerbaarheid, maar in feite gaat het vooral over emotionele weerbaarheid.
Ben je geboren met een hoge of lage frustratietolerantie?
Wetenschappers zijn het hier vast niet over eens. Ik geloof in ieder geval niet dat je geboren wordt met een bepaalde mate van frustratietolerantie. Tijdens de eerste levensfase zijn er verschillende aspecten die invloed hebben op je psychologische en emotionele ontwikkeling.
Meer dan opvoeding heeft het voorbeeld dat je ouders geven in het omgaan met teleurstelling, verlies en tegenslag de meeste invloed. Kinderen kopiëren wat ouders doen en laten. Onbewust neem je de mentale instelling van je ouders over, zoals:
‘Het heeft geen zin’, ‘Je moet vechten voor wat je wilt’, ‘Wees geen loser’, ‘Wij geven nooit op’ of juist ‘Wij zullen nooit winnen’.
Zowel de cultuur waarin je opgroeit als de manier waarop ouders met hun emoties omgaan, hebben grote invloed op hoe jij later met emoties omgaat. Verdriet mogen toestaan bij een teleurstelling helpt je om deze te verwerken. Emotionele verwerking kan soms al klaar zijn na een huilbui. Maar als je hebt afgeleerd om te huilen, ga je dit verdriet bevechten door boos te worden of door lastige uitdagingen te vermijden. Zo raak je met jezelf en het leven in de knoop.
De invloed van verwachtingen van ouders
Ouders kunnen soms dermate hoge verwachtingen hebben van hun kind. Als jij hierin ‘de uitverkorene’ was, wil je aan die verwachtingen voldoen. Je wilt je ouders niet teleurstellen en zeker niet afgewezen of bekritiseerd worden. Dat is te pijnlijk.
Je pakt van alles aan waar je eigenlijk niet goed in bent. Denk je wel eens: “Dat doe ik wel even”, om er halverwege achter te komen dat het toch behoorlijk tegenvalt? Je durft geen hulp te vragen, want dan val je door de mand. Je bent eigenlijk niet opgewassen tegen bepaalde uitdagingen, maar dat kun je niet accepteren.
Er hangt een mogelijke afwijzing boven je hoofd en die is vaak ook reëel. Zolang je dit niet onder ogen wilt zien, lijkt het alsof je een lage frustratietolerantie hebt. In werkelijkheid heb je geen realistisch beeld van je capaciteiten, omdat je wilt voldoen aan de verwachtingen van je ouders.
Verwachtingen van je ouders veranderen later in eisen die je aan jezelf stelt: de beste moeten zijn, succesvol moeten zijn, overal tegen moeten kunnen. Ook kun je eisen hebben van het leven, zoals dat het moeiteloos moet verlopen of dat alles mogelijk zou moeten zijn. Wanneer gebeurtenissen niet in dat plaatje passen, raak je gefrustreerd.
Daarnaast kun je verwachtingen of eisen stellen aan anderen: hoe zij met je om zouden moeten gaan en hoe ze zouden moeten zijn; vriendelijk, belangstellend, behulpzaam of verantwoordelijk. Omdat de werkelijkheid vaak niet zo is, kan dat veel frustratie opleveren.
De invloed van overbeschermende ouders
Overbeschermende ouders zijn vaak overmatig angstig dat hun kind iets overkomt of nare emoties ervaart. Ze willen dat het leven voor hun kind van een leien dakje gaat. Het kind krijgt daardoor niet de kans om het leven met vallen en opstaan te ontdekken.
Juist door te vallen en weer op te staan ontwikkel je zelfvertrouwen en leer je te herstellen na teleurstelling. Je leert dat je het leven, met al zijn ongemakken en onverwachte gebeurtenissen, aankunt. Deze ervaring mis je wanneer ouders nare ervaringen steeds vóór zijn of uit handen nemen.
Je kunt daardoor iemand worden die ‘nergens tegen kan’. Overbescherming is verstikkend en smoort de levensenergie die nodig is om het leven ten volle te ervaren. Angstige ouders creëren vaak angstige, onzekere kinderen met een gebrek aan zelfvertrouwen en eigenwaarde. Ingrediënten voor een lage frustratietolerantie.
De invloed van een gebrek aan emotionele verbinding in de kindertijd
Ouders die niet in staat zijn om emotionele verbinding te maken met hun kinderen, kunnen hen het gevoel geven dat ze niet de moeite waard zijn. Een bekende reactie hierop is: je best doen, alles goed willen doen, een perfect kind willen zijn.
Een kind is volledig afhankelijk van de liefde van zijn ouders en zal zoeken naar manieren om die liefde te verkrijgen. Alles perfect willen doen is één van de mogelijke reacties op emotionele verwaarlozing.
Ben je perfectionistisch? Moet je perfect werk leveren? Moet je huis er perfect uitzien? Moet je er zelf perfect uit zien? Moeten je kinderen perfect presteren op school? Perfectionisme leidt onvermijdelijk tot frustratie, want er bestaat geen perfectie.
De invloed van een gebrek aan ouderlijke steun en bevestiging
Ga je er al snel vanuit dat iets je toch niet gaat lukken of dat je het niet kunt? Als je jezelf onderschat, heb je een negatief zelfbeeld en zie je tegen veel dingen op. Daardoor stel je zaken uit of ga je ze helemaal niet aan.
Je solliciteert niet op een baan die je leuk lijkt.
Je gaat niet daten met iemand die je aantrekkelijk vindt.
Je gaat niet naar een feestje omdat je denkt dat niemand met je zal praten.
We worden niet geboren met zelfvertrouwen en eigenwaarde. Het is de verantwoordelijkheid van ouders om hun kinderen hierin te steunen en te bevestigen. Om hen met liefde en geborgenheid het gevoel te geven dat ze de moeite waard zijn en vertrouwen mee te geven in hun mogelijkheden.
Helaas zijn veel ouders hiertoe niet in staat, vaak omdat zij dit zelf niet hebben meegekregen of omdat ze te druk zijn met andere zaken. Bij gebrek aan steun en bevestiging ontstaan meestal twee reacties:
of je geeft bij de minste weerstand op,
of je gaat vechten om te bewijzen dat je wél iemand met eigenwaarde bent.
De invloed van heftige gebeurtenissen
Weinig stress kunnen verdragen kan het gevolg zijn van onverwerkte gebeurtenissen, zoals een scheiding, ziekte, ontslag of langdurige zorg voor kinderen of ouders. Wanneer de last die je draagt langere tijd groter is dan je draagkracht, raak je snel geïrriteerd of ga je sneller huilen, simpelweg omdat je overbelast bent.
Wanneer je je hele leven al weinig hebt kunnen verdragen, kan de oorzaak liggen in een stressvolle kindertijd, bijvoorbeeld door een ouder met psychische problemen of door relatieproblemen tussen ouders. Emotionele verwaarlozing of mishandeling kan hier het gevolg van zijn.
Bij posttraumatische stress ligt een lage frustratietolerantie voor de hand. Het zenuwstelsel staat voortdurend in een staat van alertheid en waakzaamheid, waardoor er continu te veel spanning in het lichaam is. Elk obstakel of elke tegenvaller zorgt ongemerkt voor extra spanning. Wanneer je al overspannen bent, kun je geen enkele (in)spanning meer verdragen. Dit zie je ook bij mensen met een burn-out of tijdelijke overspannenheid , bijvoorbeeld in het verkeer of in situaties waarin mensen haast hebben.
Zoals je ziet…
Er zijn veel factoren die een rol kunnen spelen bij een lage frustratietolerantie: jezelf overschatten of onderschatten, posttraumatische stress, overgevoeligheid, gebrek aan motivatie, perfectionisme, faalangst, hoge verwachtingen en bepaalde normen en waarden.
Al deze factoren hebben hun oorsprong in hoe je bent opgegroeid (behalve PTSS, dat ook later kan ontstaan). Als kind is het van levensbelang dat je je geliefd en geaccepteerd voelt. Ieder kind past zich aan, aan de omstandigheden.
Waarom is frustratietolerantie belangrijk?
Bij weinig frustratietolerantie ga je vluchten of vechten. Het is een overlevingsmechanisme, die geactiveerd word bij gevaar. Maar er is geen echt gevaar. Het denkbeeldige gevaar is dat je de situatie niet aankunt. Het past niet in het beeld dat je hebt van hoe het leven zou moeten zijn en het past niet in je zelfbeeld, bijvoorbeeld dat het je niets zou moeten doen terwijl je toch teleurgesteld bent. Je zou ook kunnen zeggen dat het je ego aantast. Maar wat betekent dat precies? Het wil zeggen dat je je sterker wilt voordoen dan dat je bent. En dat is helemaal niet erg want hier ligt een kans, waar ik het aan het eind van het artikel over ga hebben.
Waarom is frustratietolerantie belangrijk?
Bij een lage frustratietolerantie ga je vechten of vluchten. Dit is een overlevingsmechanisme dat geactiveerd wordt bij gevaar. Alleen is er geen werkelijk gevaar. Het denkbeeldige gevaar is dat je de situatie niet aankunt.
De situatie past niet in jouw beeld van hoe het leven zou moeten zijn en niet in je zelfbeeld. Je zou ook kunnen zeggen dat je ego wordt aangetast: je wilt je sterker voordoen dan je je van binnen voelt. Dat is niet verkeerd, hier ligt juist een kans.
Vechten tegen (ingebeelde) tegenstanders of je afreageren op dierbaren helpt niet. Vluchten, het vermijden van situaties waarin je opnieuw teleurgesteld of gefrustreerd zou kunnen raken, helpt je ook niet verder.
Vergroten van je frustratietolerantie. Hoe doe je dat?
De belangrijkste eerste stap is bewustwording van de oorsprong van jouw lage frustratietolerantie. Daarnaast kun je leren hoe je constructief reageert op teleurstelling en tegenslag.
Door je bewust te worden van de oorsprong, ga je triggers herkennen die leiden tot overmatige emotionele reacties en vecht- of vluchtgedrag. Wanneer je deze triggers herkent en je impulsieve reacties leert beheersen, kun je werken aan een constructieve mentale, emotionele en gedragsreactie.
Je kunt leren accepteren dat het leven niet altijd gaat zoals je had gewenst, gewild of gehoopt. Het accepteren van een realistisch wereldbeeld betekent:
- Dat het leven moeilijk kan zijn.
- Dat het leven je kan uitdagen.
- Dat uitdagingen tijd en moeite kosten.
- Dat het leven onrechtvaardig kan zijn.
- Dat het leven onaangename verassingen kan hebben.
- Emoties zijn er altijd en komen en gaan.
Het gevoel van frustratie is wellicht niet zo erg als je denkt
Ieder mens heeft de fundamentele behoefte zich veilig en prettig te voelen. Je wilt fijne gevoelens ervaren zoals plezier, enthousiasme, voldoening en liefde. Lastige emoties wil je liever niet voelen, omdat ze spanning geven en moeilijk zijn om mee om te gaan.
Maar door emoties te negeren of te onderdrukken verdwijnen ze niet. Je raakt verwikkeld in een uitputtende strijd tussen wie je denkt te moeten zijn en wie je werkelijk bent. Je kunt jezelf niet overwinnen, maar je kunt wel leren jezelf te accepteren, met al je gevoelens en gevoeligheden.
Herken je jezelf in dit artikel en wil je begrijpen waar jouw frustratie vandaan komt? Dan is dit misschien het moment om daar met aandacht bij stil te staan.
Als dit onderwerp jou raakt en je wilt hier op een andere manier mee leren omgaan, dan ligt er een kans voor je..
Welke kans ligt er voor je?
De kans om te onderzoeken hoe jouw persoonlijkheid is gevormd of vervormd.
Wie ben je werkelijk?
Ben je wie je denkt dat je bent, wie je moet zijn, wat er van je verwacht wordt,
of wie je in essentie bent?
Verlos jezelf van een lage frustratietolerantie.
Ik, Marja Postema, help je graag d.m.v. individuele coaching
In individuele coaching onderzoeken we samen wat jouw lage frustratietolerantie in stand houdt en hoe je dit los kunt laten. Je bent welkom.
Neem contact op via het contactformulier dan kijken we samen wat voor jou de beste aanpak is.
OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP
Voor iedereen die bezig is met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling.
Voor iedereen die behoefte heeft aan verdieping, verheldering en aan het oplossen van hardnekkige patronen.
Voor iedereen die vat wil krijgen op verschillende vormen van conditionering.
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan via het contactformulier voor een gratis intake/kennismakingsgesprek
Zowel de coaching als de opleiding is in Amersfoort
