De fawn-respons.
De meeste mensen kennen de reacties vechten, vluchten en bevriezen bij dreigend gevaar. Minder bekend is een vierde reactie: de fawn-respons. Bij fawning los je een bedreigende situatie niet op door te vechten of weg te gaan, maar door je aan te passen aan de ander. Je probeert de ander tevreden te houden, conflicten te vermijden en de sfeer rustig te houden. Je cijfert jezelf weg om je veilig te voelen.
Dit gebeurt meestal automatisch; je denkt er niet bewust over na. Je zegt bijvoorbeeld ja, terwijl je eigenlijk nee voelt. Je slikt je mening in, maakt jezelf kleiner of doet dingen waar je niet achter staat. Niet omdat je dat wilt, maar omdat je systeem denkt dat dit de veiligste manier is om met de situatie om te gaan.
Fawning is geen teken van zwakte, maar een overlevingsstrategie van lichaam en brein. Zodra je je bedreigd voelt, probeert je systeem schade te voorkomen. Dat kan gebeuren bij fysiek geweld, maar net zo goed bij sociale situaties zoals pesten, buitensluiting, intimidatie of manipulatie.
Hoe herken je de fawn-respons?
Mensen die in de fawn-respons schieten, herkennen vaak een aantal van de volgende kenmerken:
- Je vermijdt conflicten zoveel mogelijk.
- Je zegt vaak ja, terwijl je eigenlijk nee bedoelt.
- Je bent voortdurend bezig met wat anderen nodig hebben.
- Je zet je eigen wensen en behoeften op de laatste plaats.
- Je probeert iedereen tevreden te houden.
- Je vindt het moeilijk om grenzen aan te geven.
- Je voelt je verantwoordelijk voor de emoties van anderen.
- Je lijkt rustig en vriendelijk, terwijl je van binnen gespannen bent.
- Je gaat mee in dingen die je eigenlijk niet wilt.
Van buitenaf zien anderen vaak een behulpzaam, vriendelijk en meegaand persoon. Wat ze meestal niet zien, is de angst die daaronder zit: de angst om afgewezen te worden, ruzie te krijgen, buitengesloten te worden of gekwetst te worden.
Waarom reageer je op deze manier?
Wanneer je je bedreigd voelt, neemt je lichaam het over. Je hersenen schakelen automatisch over naar een overlevingsstand. Op zo’n moment gaat het niet meer om wat je eigenlijk wilt, maar om wat je nodig hebt om veilig te blijven.
Soms is vechten geen optie; misschien is de ander sterker, heeft diegene meer macht, of ben je afhankelijk van hem of haar. Weglopen kan ook onmogelijk zijn. In dat geval kiest je systeem voor aanpassen en pleasen.
Voorbeelden van situaties waarin fawning kan optreden zijn partnergeweld, seksueel misbruik, intimidatie of bedreiging, pesten, machtsmisbruik, sociale uitsluiting, roddel en reputatieschade. In dergelijke situaties probeert iemand de dreigende persoon gunstig te stemmen om verdere schade te voorkomen.
Fawning bij sociale dreiging
Veel mensen denken bij gevaar aan lichamelijke bedreiging, maar ook sociale afwijzing kan heel pijnlijk zijn.
Mensen hebben van nature behoefte aan verbinding; we willen erbij horen en geaccepteerd worden.
Wanneer je wordt gepest, buitengesloten of voortdurend bekritiseerd, kan dat voelen alsof je veiligheid in gevaar is. Je kunt dan onbewust gaan proberen om de sfeer goed te houden, je aan te passen aan de groep of jezelf minder zichtbaar te maken.
Veel mensen die vroeger gepest zijn, herkennen dit patroon. Ze leerden zich aan te passen om niet opnieuw afgewezen te worden. Soms wordt dat gedrag zo vanzelfsprekend dat ze niet meer goed weten wat ze zelf willen of voelen.
Waar komt de fawn-respons vandaan?
Fawning ontstaat vaak al in de jeugd. Kinderen ontwikkelen strategieën om zich aan te passen aan een omgeving waarin zij zich niet veilig voelen. Mogelijke oorzaken zijn:
- Opgroeien in een gezin met ruzie of geweld.
- Emotionele mishandeling of emotionele verwaarlozing.
- Psychische problemen bij een of beide ouders.
- Ouders met strenge normen en waarden.
Kinderen leren dan dat aanpassen veiliger is dan voor zichzelf opkomen. Deze strategie kan zich later ontwikkelen tot een automatisch gedragspatroon.
Gevolgen van fawning
Hoewel fawning op korte termijn bescherming biedt, kan het op lange termijn negatieve gevolgen hebben. Veelvoorkomende gevolgen zijn:
- Gebrek aan eigenwaarde, door het onderdrukken van eigen behoeften, mening en gevoelens.
- Schaamte en schuldgevoelens, omdat je niet voor jezelf bent opgekomen.
- Verlies van identiteit en vervreemding, omdat je het contact met jezelf kwijt bent.
- Moeite met grenzen stellen, want die heb je al opgegeven.
- Eenzaamheid, doordat je je echte zelf niet laat zien.
Traumabonding en afhankelijkheid
Soms ontstaat er zelfs een sterke band met degene die de dreiging veroorzaakt. Dit wordt traumabonding genoemd.
Dat klinkt misschien vreemd, maar mensen zoeken juist in moeilijke situaties naar verbinding en veiligheid. Wanneer je afhankelijk bent van iemand die je ook pijn doet, kunnen liefde, angst en afhankelijkheid door elkaar gaan lopen.
Een andere vorm hiervan is codependentie. Daarbij richt iemand zich zo sterk op de behoeften van een ander, dat hij of zij zichzelf uit het oog verliest. Eigen gevoelens, wensen en grenzen verdwijnen steeds meer naar de achtergrond.
Herstellen van de fawn-respons
Het goede nieuws is dat herstel mogelijk is. De eerste stap is begrijpen dat jouw reactie logisch was: je deed wat nodig was om jezelf te beschermen. Dat betekent niet dat je zwak bent of hebt gefaald.
Herstel begint vaak met:
- Opnieuw leren voelen wat jij nodig hebt.
- Leren herkennen wanneer je jezelf wegcijfert.
- Grenzen leren voelen en aangeven.
- Jezelf serieus nemen.
- Leren dat je niet verantwoordelijk bent voor de emoties van anderen.
In mijn praktijk als coach zie ik regelmatig dat mensen deze reactie pas herkennen op het moment dat ze structureel over hun grenzen heen worden gegaan. Met de juiste begeleiding, bijvoorbeeld gericht op emotieregulatie en schemagerichte patronen, is het goed mogelijk om dit gedrag stap voor stap te doorbreken.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Ik ben Marja Postema
In mijn coachingspraktijk help ik meer dan dertig jaar volwassenen die worstelen met zichzelf, moeite hebben met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk.
In mijn coaching werk ik praktisch, nuchter en diepgaand waar dat nodig is, zonder zweverigheid, zodat je weer grip krijgt op jezelf en je leven.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Conclusie
De fawn-respons is een normale reactie op een onveilige situatie. Lichaam en brein proberen je te beschermen door conflicten te vermijden en de ander tevreden te houden. Deze strategie kan helpen om moeilijke situaties te overleven, maar kan er ook voor zorgen dat je jezelf kwijtraakt.
Herken je jezelf in dit patroon? Kijk dan mild naar jezelf. Je reageerde niet vanuit zwakte, maar vanuit een diep verlangen naar veiligheid. Door je bewust te worden van deze reactie en weer contact te maken met je eigen gevoelens en behoeften, kun je stap voor stap herstellen en dichter bij jezelf komen.
Wil je verlost worden van de fawn-respons?
De eerste stap is bewustwording. Door je fawning te leren herkennen en erkennen, kun je er anders mee omgaan.
Ik nodig je graag uit voor een gratis, vrijblijvend kennismakings-en intakegesprek.
In dit gesprek onderzoeken we samen waar je het meeste last van hebt, wat je graag wilt veranderen en of mijn manier van werken bij jou past.
Goed om te weten dat ik geen druk uitoefen om te veranderen, geen zweverige aanpak heb. Ik houd van een respectvolle en heldere communicatie, zodat je precies weet waar we mee bezig zijn.
Ik, Marja Postema help je graag d.m.v. individuele coachingof relatie coaching
Neem contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.
OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP
Deze diepgaande opleiding is een boeiende ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk, karakterstructuren en traumawerk.
Met het bijbehorende boek ‘Emoties, wat moet ik ermee?’ krijg je waardevolle inzichten en handvatten voor jezelf en eventueel om cliënten te ondersteunen in hun emotionele reis.
Met een ideale groepsgrootte van maximaal negen deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. In de opleidingsgroep steunen deelnemers elkaar. Je krijgt ruimte om je proces – met alle obstakels én overwinningen – te delen. Je zult merken dat jij de regie over je leven kunt nemen. Door te delen wat je bezighoudt, kun je echte intimiteit ervaren, jezelf beter leren begrijpen en emoties toelaten.
Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.
Voor iedereen die bezig wil zijn met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling.
Voor iedereen die behoefte heeft aan verdieping, verheldering en aan het oplossen van hardnekkige patronen.
Voor iedereen die vat wil krijgen op verschillende vormen van conditionering en loyaliteit
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan via het contactformulier voor een gratis intake/kennismakingsgesprek
Coaching en de opleiding vinden plaats in Amersfoort.
