Hoe herken je een ongelukkige relatie?
Wat is een destructieve relatie?
Je verlangt naar een partner met wie je gelukkig kunt zijn in een relatie. Je verlangt naar een liefdesrelatie waarin je uiting kunt geven aan gevoelens van liefde, betrokkenheid en blijdschap. Een gelukkige relatie is een veilige haven: een plek waar je jezelf kunt zijn, waar je kunt opladen en waar je eigenwaarde opbouwt. Vanuit die basis kun je met zelfvertrouwen uitdagingen aangaan in de buitenwereld.
Een ongelukkige relatie daarentegen put je uit. Je kunt het gevoel hebben dat je niet jezelf kunt zijn, dat je op eieren moet lopen om conflicten te vermijden en dat je meer geeft dan ontvangt. Vaak voel je je niet gezien, gehoord of gesteund, wat kan leiden tot gevoelens van eenzaamheid, frustratie en machteloosheid. Langdurig ongelukkig zijn tast uiteindelijk ook je immuunsysteem aan en kan leiden tot fysieke klachten. In tegenstelling tot een gelukkige relatie nemen je gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen af. Dat is een moeilijke staat van zijn om vanuit de buitenwereld met uitdagingen bezig te zijn.
In dit artikel beschrijf ik welke typen partners en welke destructieve relatiepatronen kunnen leiden tot een ongelukkige relatie. Dat betekent niet dat beide partners de relatie altijd als ongelukkig ervaren. In mijn praktijk is het vaak één partner die hulp zoekt omdat hij of zij niet gelukkig is binnen de relatie.
Kenmerken van een ongelukkige relatie:
Een afhankelijke partner
Een relatie met een partner die zich te afhankelijk opstelt, kan ongelukkig zijn wanneer jij een sterke behoefte hebt aan gelijkwaardigheid. Afhankelijkheid kan zich uiten als emotionele afhankelijkheid. Denk aan mannen die nooit zelfstandig hebben gewoond en gewend zijn dat er altijd een vrouw is die warmte biedt en zorgt voor een goed draaiend huishouden.
Bij vrouwen kan emotionele afhankelijkheid zich uiten in een groot gebrek aan zelfvertrouwen en eigenwaarde, waardoor zij voortdurend op zoek zijn naar bevestiging uit angst om verlaten te worden.
Financiële afhankelijkheid hoeft niet per definitie tot een ongelukkige relatie te leiden, zeker niet wanneer dit een gezamenlijk en bewust besluit is, bijvoorbeeld wanneer één partner thuisblijft voor de kinderen.
Een sterk emotioneel afhankelijke partner kan je echter het gevoel geven dat je altijd sterk moet zijn en een steun en toeverlaat moet vormen, terwijl je zelf weinig of geen steun ontvangt. Het risico bestaat dat je emotioneel wordt verwaarloosd, vooral wanneer je geen warm sociaal netwerk hebt.
Een (emotioneel) afwezige partner
Een relatie met een partner die emotioneel niet bereikbaar is, wordt door veel mensen als ongelukkig ervaren. Deze partner heeft moeite met emotionele en/of daadwerkelijke verbinding. In het begin van de relatie is dat vaak nog niet zichtbaar. Wanneer iemand het graag leuk en gezellig houdt, maar niets zegt over een serieuze verbinding, mag er bij jou een rood lampje gaan branden.
Een duidelijk signaal van een afwezige partner is wanneer hij of zij periodes lang letterlijk niets van zich laat horen, vaak onder het mom van drukte of verantwoordelijkheden. De ultieme afwezige partner is iemand die al in een relatie zit, getrouwd is of samenwoont. In een relatie met een afwezige partner voel je je regelmatig alleen, eenzaam en niet gezien in jouw behoeften. Je kunt terechtkomen in een cyclus van valse hoop, frustratie en machteloosheid. Is dat wat je wilt?
Een controlerende en claimende partner
Een relatie met een partner die snel jaloers is en bang om verlaten te worden, kan zich uiten in overmatig controlerend en claimend gedrag. Zeker wanneer je gesteld bent op je onafhankelijkheid en gewend bent om naast de relatie een eigen leven te leiden, kan dit als verstikkend worden ervaren.
Dit gedrag kan je het gevoel geven dat je klem zit, dat je je voortdurend moet verdedigen en moet uitleggen waar je was, wat je deed en met wie. Vind je het acceptabel om steeds je partner gerust te stellen, of verlang je naar meer vrijheid?
Een emotioneel gesloten partner
Een ander teken van een ongelukkige relatie is wanneer je partner niet in staat is zijn of haar gevoelens en emoties te delen. Deze partner heeft vaak de neiging emoties te bagatelliseren of te relativeren, of jou te verwijten dat je te gevoelig bent. Emoties zijn moeilijk en worden weggewuifd met opmerkingen als: “Je moet niet zo moeilijk doen, het is toch goed zo.” Als je blijft aandringen, wordt dat gezien als zeuren.
Een partner met PTSS of andere emotionele problemen
Een relatie met een partner die emotionele problemen heeft, vaak als gevolg van een traumatisch verleden, is in veel gevallen een ongelukkige relatie. Een partner met posttraumatische stressstoornis (PTSS) kan weinig stress verdragen, last hebben van paniekaanvallen, moeite hebben met woedebeheersing, verslavingsproblematiek ervaren en moeite hebben om goed te functioneren.
De kans is groot dat dit bekend terrein voor je is, omdat je bent opgegroeid met een ouder met psychische problemen. Door parentificatie heb je mogelijk een zelfbeeld ontwikkeld waarin je pas betekenis hebt door er voor een ander te zijn. Je hebt niet ervaren dat er onvoorwaardelijke liefde voor jou is en dat jouw behoeften er ook mogen zijn. Dat leidt tot een pijnlijke vorm van zelfafwijzing.
Relatiepatronen die kunnen leiden tot een ongelukkige relatie:
(voor in ieder geval een van de partners)
Een verstoorde balans tussen geven en ontvangen
De kwaliteit van een relatie wordt mede bepaald door de balans tussen geven en ontvangen. Wanneer beide partners het gevoel hebben ongeveer evenveel te investeren en even vaak toe te geven, ontstaat er een gevoel van gelijkwaardigheid. Geven is niet altijd zichtbaar; soms geef je juist door niets te doen en je partner de ruimte te laten.
Er is altijd een spanningsveld tussen jouw behoeften en die van je partner. Maar wanneer je langdurig het gevoel hebt dat je meer geeft dan ontvangt en dat jij de enige bent die investeert, gaat het wringen. Je kunt je gebruikt, verwaarloosd of onbelangrijk voelen.
Een verstoorde balans tussen autonomie en verbinding
Een gelukkige relatie vraagt om een balans tussen twee universele behoeften: autonomie en verbinding. Soms wil je samen zijn, en soms wil je juist alleen gelaten worden. In relaties kan dit tot conflicten leiden, vooral wanneer de ene partner veel samen wil doen en de andere partner meer behoefte heeft aan ruimte.
Een gezonde balans tussen tijd samen doorbrengen en eigen interesses behouden is essentieel. Je kunt ongelukkig worden wanneer je meer samen bent dan je wilt en jezelf daarin verliest, of wanneer je partner vooral met zijn of haar eigen leven bezig is en jij je emotioneel verwaarloosd voelt.
De dramadriehoek
De dramadriehoek is ontwikkeld door Stephen Karpman, leerling van Eric Berne (1910–1970), de grondlegger van de transactionele analyse. In deze dynamiek neem je wisselende posities in: Redder, Slachtoffer en Aanklager (of Vervolger). Samen vormen zij een disfunctioneel communicatiepatroon.
Het patroon bestaat uit ongevraagd helpen (Redder), passiviteit en machteloosheid (Slachtoffer) en verwijten maken (Aanklager). Dit model wordt vaak gebruikt om destructieve relaties in kaart te brengen en wordt, vanuit de redderspositie, ook wel het redderssyndroom genoemd.
De Redder en het Slachtoffer houden elkaar onbewust in stand. De Redder zoekt een Slachtoffer en het Slachtoffer zoekt een Redder. Het drama ontstaat doordat het Slachtoffer geen verantwoordelijkheid neemt voor eigen voelen, denken en handelen en die verantwoordelijkheid bij de buitenwereld legt. De Redder heeft een diepe, vaak onbewuste drijfveer om anderen te moeten redden en creëert daarmee een afhankelijkheidsrelatie. De Aanklager vertegenwoordigt de woede en machteloosheid van zowel de Redder als het Slachtoffer. Vanuit elke positie kom je uiteindelijk terecht in een ongelukkige relatie.
Een vechtrelatie
Het lijkt voor de hand te liggen dat een vechtrelatie geen gelukkige relatie is. Toch hoor ik cliënten wel eens zeggen dat hun ouders niet zonder en niet met elkaar konden leven. Blijkbaar houden ze van elkaar en hebben ze af en toe een gevecht nodig om weer afstand te nemen. Dat hoeft een relatie dus niet per definitie in de weg te staan.
Tijdens ruzies worden echter vaak kwetsende en vernederende woorden gebruikt. Deze woorden creëren pijn en afstand. Twee veelvoorkomende reacties op pijn zijn dichtklappen en pantseren. Dichtklappen betekent dat je niets meer zegt uit angst voor escalatie. Pantseren betekent verharden en verbaal in de aanval gaan, wat zorgt voor een destructieve relatie. Beide reacties verbreken de verbinding. Je sluit je af van je kwetsbare gevoelens en daarmee ook van jezelf en je partner. Het gevoel van onveiligheid is de basis van een ongelukkige relatie.
Gaslighting
Gaslighting is een vorm van psychologische manipulatie waarbij één partner de ander structureel laat twijfelen aan zijn of haar waarneming, gevoelens of herinneringen. Dit gebeurt door ontkennen, verdraaien, bagatelliseren of de schuld consequent bij de ander te leggen, wat zorgt voor een destructieve relatie.
In een relatie leidt gaslighting tot ondermijning van zelfvertrouwen en zelfbeeld. Gevoelens en behoeften worden niet serieus genomen en er ontstaat verwarring en onzekerheid. Open en gelijkwaardige communicatie verdwijnt. De relatie draait om macht en controle in plaats van veiligheid en wederzijds respect.
Wanneer een partner geen veilige basis is
Bewust of onbewust hebben we behoefte aan een partner die emotioneel beschikbaar is, die we kunnen vertrouwen en bij wie we terechtkunnen als het leven tegenzit. Wanneer je partner niet kan voorzien in deze basale hechtingsbehoefte, ontstaat er vaak een voortdurend gevoel van spanning en onrust. Dit kan verlammend werken en zowel je emotionele als fysieke gezondheid aantasten.
Kennis van je eigen hechtingsstijl en die van je partner kan helpen om je relatie beter te begrijpen en inzicht te krijgen in jullie gezamenlijke uitdagingen.
Lees meer over de verschillende hechtingsstijlen
Herken je jouw relatie?
- Loop je steeds tegen een muur aan bij je partner?
- Voel je je jezelf kwijtgeraakt in je relatie?
- Voel je je niet meer veilig in de relatie, merk je dat je steeds op tenen loopt?
- Heb je van alles geprobeerd om er een gelukkige relatie van te maken, maar merk je dat de relatie je meer energie kost in plaats van dat het je energie geeft?
- Twijfel je of je de relatie nog een kans wilt geven of wilt beëindigen?
- Willen jullie beiden werken aan belemmerende patronen die voortkomen uit jullie hechtingsstijlen?
- Wil je meer inzicht krijgen in de dynamiek van jullie relatie?
Besef je al langer dat je in een ongelukkige relatie zit?
Het kan heel moeilijk zijn om een relatie te beëindigen. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn.
Lees de 10 redenen die kunnen maken dat je in een ongelukkige relatie blijft zitten.
Mijn werkwijze
Ik werk enerzijds individueel om los te komen van jouw en je partners belemmerende hechtingsstijl, en werk samen met jullie om het patroon te doorbreken die door deze hechtingsstijlen is ontstaan.
De eerste stap is bewustwording. Door je hechtingsstijl te leren herkennen en erkennen, kun je er al anders mee omgaan. Liefdevolle relaties zijn mogelijk, mits je bereid bent de oorsprong van je hechtingsstijl te onderzoeken.
Tijdens de individuele begeleiding maak ik onder andere gebruik van Identiteitsgerichte psychotraumatherapie. Deze methode helpt je als volwassene contact te maken met je kinderervaringen, zonder daarin overweldigd te raken. De heling van je kindwond, de bron van je hechtingsstijl, maakt de weg vrij voor een liefdevolle relatie, gebouwd op gelijkwaardigheid.
Ik, Marja Postema help je graag .
Neem contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.
OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP
Deze diepgaande opleiding is een boeiende ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk, karakterstructuren en traumawerk.
Met het bijbehorende boek ‘Emoties, wat moet ik ermee?’ krijg je waardevolle inzichten en handvatten voor jezelf en eventueel om cliënten te ondersteunen in hun emotionele reis.
Met een ideale groepsgrootte van maximaal zes deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. In de opleidingsgroep steunen deelnemers elkaar. Je krijgt ruimte om je proces – met alle obstakels én overwinningen – te delen. Je zult merken dat jij de regie over je leven kunt nemen. Door te delen wat je bezighoudt, kun je echte intimiteit ervaren, jezelf beter leren begrijpen en emoties toelaten.
Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.
Voor iedereen die bezig wil zijn met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling.
Voor iedereen die behoefte heeft aan verdieping, verheldering en aan het oplossen van hardnekkige patronen.
Voor iedereen die vat wil krijgen op verschillende vormen van conditionering en loyaliteit
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan via het contactformulier voor een gratis intake/kennismakingsgesprek
Coaching en de opleiding vinden plaats in Amersfoort.
