Is het goed of fout om boos te zijn?
Het is gemakkelijk genoeg om kwaad te worden.
Maar kwaad zijn op de juiste persoon,
in de juiste mate,
op de juiste tijd, om de juiste reden en de juiste manier,
dat is niet gemakkelijk.
Aristoteles (Ethica)
Veel mensen denken dat het uiten van boosheid een destructieve uitwerking heeft op hun omgeving. Anderen zijn juist overtuigd dat het uiten van boosheid constructief en opbouwend kan zijn. De uitspraak van Aristoteles geeft te kennen dat boosheid een complexe emotie is. Je kan gemakkelijk kwaad worden; denk aan al die kleine irritaties, wanneer iets tegenzit of wanneer iemand niet doet wat je wilt.
Boos worden is moeilijk
Vooral wanneer je bang bent om iemand te kwetsen. Veel mensen vinden het moeilijk hun ongenoegens rechtstreeks te uiten en sparen hun irritaties op. Een kleine aanleiding kan er vervolgens voor zorgen dat de opgespaarde boosheid, buiten alle proporties naar buiten treedt, met alle schadelijke gevolgen van dien; je spuugt het uit op een vreemde, die jou toevallig voor de voeten loopt of reageert het af op een lid van je gezin omdat het daar veilig voelt.
Boos worden op het juiste moment is moeilijk
Er zijn maar weinig mensen die primair reageren en gelijk boos worden. Dat komt omdat er vaak een interne belemmering is. Daardoor ga je het eerst bijvoorbeeld relativeren, je verplaatsen in de ander, het begrijpen of je zegt tegen jezelf dat het toch geen zin heeft. Hoe vaak gebeurt het niet dat je achteraf denkt; ‘ik was eigenlijk boos, maar heb niets gezegd’. Je liet het moment voorbijgaan.
Boos worden om de juiste reden is moeilijk
Het is niet gemakkelijk om boos te worden om de juiste reden, want veel redenen zijn niet terecht; denk aan boos worden, omdat je je eigenlijk machteloos voelt of omdat je moeite hebt om kritiek te ontvangen. Boos worden kan een masker of een verdediging zijn, bijvoorbeeld om je kwetsbaarheid of je geraaktheid te beschermen. Boos worden kan de beste verdediging zijn.
Aristoteles geeft de complexiteit van boosheid aan
Boos worden geeft een risico op een destructief effect aan. Vooral wanneer de persoon waar je boos op wordt hier niet tegen opgewassen is. Of wanneer je onterecht boos wordt.
Maar boosheid heeft zeker ook een constructief effect, het kan je helpen om in je kracht te staan en voor jezelf op te komen. Daarvoor is het wel nodig dat je boosheid op de juiste persoon richt, met de juiste mate, om de juiste reden en op de juiste manier. Een hele kluif.
Boosheid is een oerkracht
In de eerste jaren van je leven uitte je zonder schroom of schaamte je boosheid uitte om je te verzetten tegen angst en onlustgevoelens.
Jonge kinderen kunnen nog niet goed verwoorden wat ze voelen, maar kunnen dit des te meer duidelijk maken door te schreeuwen, te tieren en te jammeren. Daarnaast maken ze hun boosheid duidelijk door te schoppen, duwen, trekken, slaan, bijten en dingen kapot te maken.
“Onbehagen en angst worden in de jeugd veroorzaakt door intensieve frustraties zoals honger, kou, pijn, verstoring van het eigen ritme en de leefruimte, overbelasting van de zintuigen, beperking van de bewegingsvrijheid, overheersing van de eigen ik door te veel overweldigende nabijheid, ingrijpen van anderen en eenzaamheid. Angst bestaat in deze periode dus vooral uit intensieve gevoelens van onrust. In deze situatie vallen bij de baby angst en agressie tijdelijk nog praktisch samen; datgene wat onbehagen en angst teweegbrengt, brengt tegelijkertijd agressie en woede teweeg.”
Riemann Uit: Het wezen van de angst
Hoe helpt boosheid je?
Je wordt meestal boos, wanneer je onrechtvaardig wordt behandeld. Daarnaast ondersteunt boosheid je in het vechten voor datgene wat waardevol voor je is. Dat kunnen je kinderen, partner of je werk zijn, maar ook geloofsopvattingen, principes of ambities. Boosheid geeft je kracht om voor jezelf op te komen en de strijd aan te gaan. Door de krachtige energie kom je makkelijker in beweging en ga je er letterlijk en figuurlijk steviger door staan.
Boris Dittrich is een voorvechter voor homorechten in de wereld. Het onrecht dat homo’s wordt aangedaan, maakt hem boos. Deze emotie geeft hem de motivatie en de energie om tegen dit onrecht te vechten en probleemoplossend gedrag in te zetten:
‘Dat je geboren wordt zoals je bent met je seksuele oriëntatie in een land waar het politieke systeem zegt: ‘We stellen het strafbaar’. Dat je dan lukraak gearresteerd kan worden, verkracht kan worden in een politiebureau en dat er niemand is die een vinger naar je uitsteekt. Dat je zo weerloos bent, zo totaal overgeleverd aan mensen die het op jou hebben gemunt. Dat vind ik zo onrechtvaardig en zo intens gemeen, dat ik me met al mijn vezels wil inzetten voor de strijd daartegen.”
Uit: Volkskrant, bijlage, 2009
Boosheid werkt constructief
,Boosheid werkt constructief wanneer je haar gebruikt om je grenzen aan te geven. Dit kan in heel verschillende situaties nodig zijn. Denk bijvoorbeeld aan een verkoper die zich opdringt of een collega die je seksueel intimideert. Grenzen stellen is ook een belangrijk onderdeel van de opvoeding. Dat is voor menig ouder een lastige taak, zeker wanneer je moeite hebt om duidelijk grenzen te stellen. Wanneer je je machteloos voelt, kan dit er uiteindelijk toe leiden dat je alsnog woedend wordt, maar dan niet vanuit kracht maar vanuit machteloosheid. Wanneer je niet duidelijk bent in je grens zullen kinderen jouw grens niet als zodanig ervaren. Terwijl ze juist een sterke behoefte hebben om begrensd te worden, want dat geeft een gevoel van veiligheid.
Om boosheid constructief voor je te laten werken, is het niet altijd nodig om te schreeuwen of je stem te verheffen. Het gevoel van boosheid kan voldoende zijn om duidelijk en direct te zeggen wat je wel of niet wilt. Op de middelbare school had ik een leraar die ging fluisteren als hij boos was. Maar de energie van zijn boosheid was als een gevaarlijke vlam, die door het fluisteren heen schoot. Hij had geen last van vervelende, ongehoorzame leerlingen.
Jan Marijnissen, ex-fractievoorzitter van de Socialistische Partij, geeft aan hoe de energie van boosheid kan werken:
“In de politiek is boos worden gevaarlijk, want dan gaat de emotie met je aan de haal. Je moet proberen de emotie te sublimeren. Boosheid is de engine, niet de auto. Het gaat erom dat je met het stuurwiel richting geeft aan die energie. Dat je niet het toonbeeld van woede wordt, maar het toonbeeld van engagement. En dat ziet er ook anders uit, in het debat en op tv. Stampvoetend achter de katheder staan, dat is het niet.”
Uit: VPRO-gids, 2009
Boosheid geeft een krachtige energie
Vanwege de sterke energie kan boosheid een bron van gedrevenheid zijn. Het kan je ondersteunen, wanneer je een prestatie wilt leveren, zoals bij sport. Of het kan een drijfveer zijn om te bewijzen dat je iets in je mars hebt. Daarnaast kan het je hartstocht voeden, die bijvoorbeeld expressief wordt door middel van kunst. Mijn besluit om mijn eerste boek te schrijven werd voor een groot deel ingegeven door mijn irritaties dat veel boeken over emoties niet te lezen zijn voor een leek. Ze zijn of te wetenschappelijk, te therapeutisch of ze staan vol met voorbeelden uit de literatuur, die lang niet iedereen heeft gelezen of gezien.
Boosheid kan een uiting zijn van frustratie.
Frustratie (frustratio, Latijn voor teleurstelling, verijdeling, misleiding) is een emotionele reactie, die opkomt wanneer je wordt belemmerd in het verwezenlijken van verwachtingen of behoeften. Het is een menselijke behoefte om controle over je leven en dat van je kinderen en huisdieren te hebben. Wanneer het niet gaat zoals je zou willen dat het gaat, raak je gefrustreerd. Wanneer het je bijvoorbeeld niet lukt om een IKEA-kast in elkaar te zetten, kun je uit frustratie de kast in elkaar slaan. Door boos te worden geef je uiting aan je frustratie en daarmee lost de frustratie vaak op. Er zijn mensen die snel gefrustreerd raken. Zij kunnen weinig tegenslag verdragen. In de psychologie hebben we het dan over een lage frustratietolerantie. Daarnaast zijn er mensen die veel tegenslag kunnen hebben. Zij hebben een hoge frustratietolerantie. Frustratietolerantie ontwikkel je in je jeugd. Wanneer je bijvoorbeeld in een groot gezin bent opgevoed, waarin je niet altijd je zin kreeg of gekoeioneerd werd door oudere broers of zussen, heb je waarschijnlijk leren omgaan met frustratie. Stel dat je als enig kind bent opgegroeid in een beschermende omgeving, dan zou het kunnen dat je een lage frustratietolerantie hebt. De boosheid die door frustratie opkomt, kun je constructief gebruiken, bijvoorbeeld om in actie te komen. Ze wordt destructief wanneer het ten koste gaat van jezelf en je omgeving.
Woede is als een krijsende baby die om aandacht vraagt. De baby wil dat zijn moeder hem in haar armen neemt en omhelst. Jouw woede is als het ware jouw baby en jij bent de moeder ervan. Alleen maar je woede omarmen, rustig in- en uitademen, dat is goed genoeg.
Thich Nhat Hanh
In de kindertijd wordt de basis gelegd voor het omgaan met boosheid. Het is belangrijk dat kinderen de energie van boosheid leren aanwenden om hun kracht te ontwikkelen. Zo kunnen ze leren de strijd aan te gaan, wanneer dat nodig is. Ouders die laten zien dat ze het ene moment boos op elkaar kunnen zijn en het andere moment gewoon weer plezier met elkaar hebben, geven hun kinderen een waardevolle boodschap mee. Namelijk dat boosheid niet iets is om bang voor te zijn, maar gewoon deel uitmaakt van het leven met elkaar. Het is goed om je kind uit te leggen dat we allemaal weleens boos zijn, maar dat het niet betekent dat pappa niet meer van mamma houdt of andersom. Wanneer je als ouder boos bent op je kind is het belangrijk uit te leggen waarom je boos bent. Hiermee voorkom je dat het kind zich slecht of schuldig gaat voelen. Daarom is het belangrijk om inzicht te krijgen in de achterliggende gevoelens bij boosheid. Kinderen kunnen je behoorlijk met jezelf confronteren; bijvoorbeeld met je onvermogen grenzen aan te geven of met je ongeduld.
In mijn psychologie praktijk zie ik elke dag de invloed en de impact van de kindertijd op het huidig functioneren. Veel mensen hebben geen zin om hun kindertijd te bespreken, maar daar ligt wel de bron en de sleutel om je huidige probleem op te lossen.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Ik ben Marja Postema.
Ik help meer dan dertig jaar volwassenen die worstelen met zichzelf, moeite hebben met emoties, van zichzelf of van anderen, in relaties of op het werk.
In mijn coaching werk ik diepgaand waar dat nodig is maar ook praktisch en nuchter, zodat je weer grip krijgt op jezelf en je leven.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Boosheid is constructief wanneer ze je kracht geeft om in beweging te komen.
Ze kan je de energie geven voor jezelf op te komen, dat wat je dierbaar is te verdedigen, je grenzen aan te geven, een prestatie te leveren of frustratie te uiten.
Copyright: Marja Postema
Je kunt leren je boosheid te uiten zonder explosief of gewelddadig te zijn.
Je kunt leren de energie van boosheid te gebruiken om grenzen aan te geven, zonder boos te hoeven zijn.
Heb je behoefte aan begeleiding hierbij?
Dan nodig ik je graag uit voor een gratis, vrijblijvend kennismakings-en intakegesprek.
Vanuit mijn jarenlange praktijkervaring onderzoeken we samen waar je het meeste last van hebt, wat je verlangen is en of mijn manier van werken bij jou past. Goed om te weten dat ik geen druk uitoefen om te veranderen, geen zweverige aanpak heb. Ik houd van een respectvolle en heldere communicatie, zodat je precies weet waar we mee bezig zijn.
Ik, Marja Postema help je graag d.m.v. individuele coaching of de opleiding Emotioneel Meesterschap.
Neem contact op via het contactformulier dan gaan we kijken wat voor jou de beste aanpak is.
OPLEIDING EMOTIONEEL MEESTERSCHAP
Deze diepgaande opleiding is een boeiende ontdekkingsreis naar de kern van je patronen, gebaseerd op de nieuwste inzichten in emotionele gezondheid, biografisch werken, innerlijk kind werk, karakterstructuren en traumawerk.
Met het bijbehorende boek ‘Emoties, wat moet ik ermee?’ krijg je waardevolle inzichten en handvatten voor jezelf en eventueel om cliënten te ondersteunen in hun emotionele reis.
Met een ideale groepsgrootte van maximaal zes deelnemers creëren we een veilige leeromgeving. In de opleidingsgroep steunen deelnemers elkaar. Door te delen wat je bezighoudt, kun je echte intimiteit ervaren, jezelf beter leren begrijpen en emoties toelaten.
Mijn aanpak, voortgekomen uit 30 jaar ervaring, opleiding en persoonlijke proces, is bewezen effectief en helend, omdat de bron van ineffectief gedrag bloot gelegd wordt en belemmeringen oplost die, het vrijuit ervaren van emoties en de autonomie, blokkeren.
Voor iedereen die bezig wil zijn met bewustwording en persoonlijke ontwikkeling.
Voor iedereen die behoefte heeft aan verdieping, verheldering en aan het oplossen van hardnekkige patronen.
Voor iedereen die vat wil krijgen op verschillende vormen van conditionering en loyaliteit
De opleiding is geaccrediteerd door verschillende beroepsverenigingen.
Meld je aan voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek via het contactformulier
Coaching en de opleiding vinden plaats in Amersfoort.
Coaching is ook online mogelijk.
